Tài liệu ôn tập học kỳ I môn Ngữ văn 8 Sách Chân trời sáng tạo

Nội dung text: Tài liệu ôn tập học kỳ I môn Ngữ văn 8 Sách Chân trời sáng tạo

1. ÔN TẬP HỌC KÌ 1 1. ĐỌC HIỂU VĂN BẢN: - Văn bản thông tin - Văn bản nghị luận - Truyện cười; - Từ tượng hình, từ tượng thanh; - Nghĩa của một số yếu tố Hán Việt; - Nghĩa tường minh và nghĩa hàm ẩn của câu. 2. VIẾT - Viết văn bản thuyết minh giải thích một hiện tượng tự nhiên. - Viết văn bản nghị luận về một vấn đề của đời sống. * HÌNH THỨC RA ĐỀ Gồm kiểm tra kỹ năng đọc hiểu và kiểm tra kỹ năng viết1 a. Phần đọc hiểu (5.0-6.0/10.0 điểm): tự luận 100% hoặc kết hợp tự luận với trắc nghiệm; nếu chọn kết hợp tự luận với trắc nghiệm thì số câu hỏi trắc nghiệm chiếm từ 06- 08 câu, mỗi câu 0.5 điểm; các câu hỏi phần đọc hiểu phải đảm bảo đủ các mức độ tư duy. b. Phần viết (5.0-4.0/10.0 điểm): tự luận 100%, viết bài văn theo kiểu bài phù hợp với thực tế chương trình dạy học hiện hành của từng khối lớp. NỘI DUNG I. TRI THỨC TIẾNG VIỆT 1. Đặc điểm và chức năng của từ tượng hình, từ tượng thanh - Từ tượng hình là từ gợi tả hình ảnh, dáng vẻ của sự vật.VD: gập ghềnh, khẳng khiu, lom khom - Từ tượng thanh là từ mô phỏng âm thanh trong thực tế.VD: khúc khích, róc rách, tích tắc - Từ tượng hình và từ tượng thanh mang giá trị biểu cảm cao; có tác dụng gợi tả hình ảnh, dáng vẻ, âm thanh một cách sinh động và cụ thể; thường được sử dụng trong các sáng tác văn chương và lời ăn tiếng nói hằng ngày. 2. Nghĩa tường minh và nghĩa hàm ẩn của câu - Nghĩa tường minh là phần thông báo được thể hiện trực tiếp bằng từ ngữ trong câu, là loại nghĩa chúng ta có thể nhận ra trên bề mặt câu chữ. - Nghĩa hàm ẩn là phần thông báo không được thể hiện trực tiếp bằng từ ngữ trong câu mà được suy ra từ câu chữ và ngữ cảnh. Đây là loại nghĩa mà người nói, người viết thật sự muốn đề cập đến. - Nghĩa hàm ẩn thường được sử dụng trong sáng tác văn chương và trong đời sống 3. Nghĩa của một số yếu tố Hán Việt (SGK) II. TRI THỨC NGỮ VĂN: 1. Văn bản thông tin Đặc điểm Phần mở đầu Giới thiệu khái quát về hiện tượng hoặc quá trình xảy ra hiện tượng trong thế giới tự nhiên. Phần nội Giải thích nguyên nhân xuất hiện và cách diễn ra của Cấu trúc dung hiện tượng tự nhiên. Phần kết thúc Thường trình bày sự việc cuối của hiện tượng tự nhiên hoặc tóm tắt nội dung giải thích. Nhan đề và đề mục Thông tin cơ bản Thường sử dụng từ ngữ thuộc một chuyên ngành khoa học (địa lí, Cách sử dụng từ ngữ sinh học, thiên văn học,...), Phương tiện phi ngôn - Hình ảnh ngữ - Sơ đồ 2. Văn bản nghị luận 1. Luận đề và luận điểm trong văn nghị luận - Luận đề: là vấn đề chính được nêu ra để bàn luận trong văn bản nghị luận. - Luận điểm: là những ý kiến thể hiện quan điểm của người viết về luận đề. GV: Hồ Thị Ngọc Lan Trang:1
2. Trong văn bản nghị luận, luận đề được thể hiện bằng luận điểm và làm sáng tỏ bằng lí lẽ, dẫn chứng. 2. Bằng chứng khách quan và ý kiến, đánh giá chủ quan của người viết trong văn nghị luận - Bằng chứng khách quan là những thông tin khách quan, có thể kiểm chứng được trong thực tế. - Ý kiến đánh giá chủ quan: là những nhận định, suy nghĩ, phán đoán theo góc nhìn chủ quan của người viết, thường ít có cơ sở kiểm chứng. Do vậy, để giảm tính chủ quan trong đánh giá, giúp ý kiến trở nên đáng tin cậy, người viết cần đưa ra được các bằng chứng khách quan. 3. Truyện cười. Đặc điểm truyện cười Đề tài Nhan đề Cốt truyện Bối cảnh Nhân vật Ngôn ngũ Thủ pháp gây cười III. VIẾT 1.Viết văn bản thuyết minh giải thích một hiện tượng tự nhiên. Cấu trúc bài văn giải thích một hiện tượng tự nhiên Nêu tên của hiện tượng tự nhiên Phần mở đầu Giới thiệu khái quát về hiện tượng tự nhiên Giải thích nguyên nhân dẫn đến sự xuất hiện của hiện tượng tự nhiên Phần nội dung Trình bày cách thức diễn ra của hiện tượng tự nhiên - Trình bày sự việc cuối/ kết quả của hiện tượng tự nhiên Phần kết thúc - Tóm tắt nội dung đã giải thích 3.Viết văn bản nghị luận về một vấn đề của đời sống. II. LUYỆN TẬP: B￿NG KI￿M VI￿T BÀI VĂN GV: Hồ Thị Ngọc Lan Trang:2
3. Phần Nêu vấn đề cần bàn luận mở đầu Nêu ý kiến đồng tình hay phản đối. Giải thích được từ ngữ quan trọng và ý nghĩa của ý kiến cần bàn luận. Trình bày vấn đề cần bàn luận. Phần Trình bày ý kiến đồng tình hay phản đối về vấn đề cần bàn luận. thân bài Nêu được ít nhất hai lí lẽ một cách thuyết phục để làm rõ luận điểm. Nêu được bằng chứng đa dạng, cụ thể, phù hợp với luận điểm. Sắp xếp các lí lẽ, bằng chứng theo một trình tự hợp lí Phần Khẳng định lại vấn đề. kết bài Đề xuất giải pháp hoặc nêu bài học rút ra từ vấn để bàn luận. Nghị luận về một vấn đề trong đời sống - Mẫu 14 Benjamin Franklin - một chính trị gia người Mỹ đã từng khẳng định: “Dối trá và lừa lọc là hành động của kẻ ngu xuẩn không có đủ trí óc để trung thực”. Có thể khẳng định rằng, nói dối đã để lại nhiều tác hại vô cùng to lớn. Trước hết, nói dối là hành vi cố tình cung cấp thông tin sai với sự thật về vấn đề nào đó để đạt được mục đích mà họ mong muốn, thường không tốt đẹp, chính đáng. Việc nói dối khiến sẽ gây ra những hậu quả vô cùng nghiêm trọng. Một người nói dối sẽ mất đi niềm tin của mọi người xung quanh. Bởi vậy mới có câu: “Một lần bất tín, vạn lần bất tin”. Lòng tin vốn đã là thứ khó để xây dựng. Một lần nói dối có thể nhận được sự tha thứ. Nhưng hết lần này đến lần khác nói dối, lòng tin sẽ hoàn toàn bị đánh mất. Không chỉ vậy, việc nói dối còn khiến cho đạo đức cá nhân đi xuống. Hết lần này đến lần khác, chúng ta dùng lời nói dối để lấp liếm đi những hành vi sai trái thì lâu dần sẽ trở thành một thói quen xấu. Những đứa trẻ nói dối cha mẹ để đi chơi game. Học trò nói dối thầy cô để trốn tiết. Bạn bè nói dối để lợi dụng tiền bạc, của cải Chắc hẳn chúng ta không quên được truyện cổ tích Thạch Sanh. Lý Thông năm lần bảy lượt nói dối, lợi dụng và hãm hại Thạch Sanh. Từ việc nhờ Thạch Sanh đi trông miếu, chằn tinh là con vật nuôi của nhà vua đến việc bắt đại bàng cứu công chúa. Để rồi đến cuối cùng, Lý Thông đã bị trừng phạt thích đáng, còn Thạch Sanh thì lấy công chúa và được vua truyền ngôi cho. Có đôi khi, lời nói dối còn ảnh hưởng đến sự phát triển của một đất nước. Doanh nghiệp sản xuất những sản phẩm không đảm bảo an toàn, gian dối với người tiêu dùng sẽ gây ra những hậu quả về tính mạng của con người. Nhiều vị lãnh đạo đã dối trên, lừa dưới đã gây ra sự bức xúc trong quần chúng nhân dân. Bởi vậy, một xã hội văn minh thì con người cần phải trung thực, ngay thẳng. Bên cạnh đó, vẫn còn rất nhiều lời nói dối với mục đích tốt đẹp, xuất phát từ tình yêu thương. Nhưng chúng ta cần phải hiểu rằng không ai thích bị lừa dối. Bởi vậy, con người cần tránh xa những lời nói dối, đặc biệt là học sinh. Qua chứng minh, nói dối quả thật có hại với con người. Chúng ta hãy sống thật thà, ngay thẳng để trở thành một người tốt đẹp. 3. Cần phải biết quí trọng thời gian: Có ai đó đã từng nói rằng: “Thời gian đã mất không bao giờ quay lại được”. Bởi vậy mà con người cần biết trân trọng thời gian. Thời gian là một khái niệm trừu tượng. Nó không đứng yên mà luôn chuyển động không ngừng. Thời gian đã qua đi, sẽ không thể quay lại. Và cho dù có rất nhiều tiền bạc cũng không thể mua được thời gian. Bởi vậy, chúng ta cần học cách trân trọng thời gian. Thời gian của vạn vật tự nhiên thì vô hạn. Còn thời gian của con người lại hữu hạn. Chúng ta sống theo quy luật của sinh - lão - bệnh - tử. Chính vì lẽ đó, trân trọng thời gian là điều vô cùng cần thiết. Nhờ có thời gian, con người sẽ càng trưởng thành hơn. Chúng ta sẽ tích lũy cho bản thân kiến thức và kinh nghiệm để vượt qua mọi thử thách trong cuộc sống. Không chỉ vậy, thời gian còn giúp chúng ta xoa dịu mọi nỗi đau - là liều thuốc quý giá giúp con người vượt qua nghịch cảnh. Ông cha ta có câu: “Thời gian là vàng”. Có thể thấy, “vàng” là một kim loại quý giá, có giá trị kinh tế cao mà con người luôn muốn sở hữu. Cách so sánh “thời gian” - một khái niệm vô hình, trừu tượng với “vàng” để giúp chúng ta cảm thấy dễ hình dung hơn về thời gian cũng như tầm quan trọng của nó trong cuộc sống. Xuân Diệu là nhà thơ có ý thức sâu sắc về giá trị của thời gian. Trong các tác phẩm của mình, ông luôn thể hiện khao khát được sống tận hưởng, tận hiến để không lãng phí một giây phút nào: GV: Hồ Thị Ngọc Lan Trang:3
4. Hãy biết quý thời gian - một lời khuyên ngắn gọn, nhưng vô cùng sâu sắc. Cũng như Benjamin Franklin - một chính trị gia người Mỹ đã từng khẳng định rằng: “Nếu thời gian là thứ đáng giá nhất, phí phạm thời gian hẳn phải là sự lãng phí ngông cuồng nhất”. 4.Tài sản quý giá nhất của con người chính là sức khỏe. Hàng trăm triệu năm qua, nhờ tiến bộ của y học, chúng ta đã đẩy lùi được những đại dịch nguy hiểm như dịch hạch, sốt rét, thổ tả. Thế nhưng, có một thứ gây hại cho sức khỏe mà đến nay vẫn chưa tìm ra giải pháp, đó là hút thuốc lá.Tôi dồng ý với ý kiến: “Hút thuốc lá rất có hại cho sức khỏe củacn người.” Hút thuốc lá đang là vấn nạn xảy ra ở bất kỳ quốc gia, xã hội nào. Trong thuốc lá có chất gây nghiện, một khi đã quá lệ thuộc vào nó thì rất khó bỏ. Thuốc lá chính là kẻ giết người thầm lặng bởi nó “gặm nhấm như tằm ăn dâu”. Người hút thuốc lá không lăn đùng ra chết ngay mà cũng không say bê bết như người uống rượu. Ai cũng biết hút thuốc lá có hại cho sức khỏe nhưng tỉ lệ người hút thuốc lá hiện nay đang có xu hướng tăng cao. Việt Nam cũng là một trong những nước có số người hút thuốc lá nhiều. Ra ngoài đường, đi bộ trong công viên, ta dễ dàng bắt gặp hình ảnh các chú, các bác trên tay phì phèo điếu thuốc. Hút xong, họ còn thản nhiên vứt mẩu thuốc lá xuống đường. Không chỉ người trung tuổi, nhiều thanh niên hiện nay cũng “tập tành” hút thuốc vì đua đòi theo người khác, thể hiện mình đã lớn, đã trưởng thành. Họ biện hộ cho lý do hút thuốc rằng để xả stress, giảm căng thẳng nhưng thực tế đều xuất phát từ sự thiếu hiểu biết cụ thể về tác hại của thuốc lá, sự hạn chế của các biện pháp tuyên truyền, giáo dục về tác hại của thuốc lá đối với sức khỏe con người. Hút thuốc lá có tác hại đầu tiên đối với sức khỏe của người hút. Trong thuốc lá có nhiều chất độc hại, chất gây ung thư mà đặc biệt nguy hiểm là nicotin. Chất này dễ dàng xâm nhập vào cơ thể qua đường miệng, hô hấp và cả da. Khi hút thuốc lá, khói thuốc qua phổi ngấm vào máu, tích tụ lâu ngày dẫn đến các bệnh về tim mạch, viêm nhiễm đường hô hấp, viêm phế quản. Những người hút thuốc lâu ngày đều có biểu hiện như người xanh xao, gầy gò, sâu răng, rụng tóc, da vàng... Hiện nay, trên 80% những người mắc ung thư vòm họng và ung thư phổi đều là do thuốc lá. Không chỉ với người hút, khói thuốc lá cũng ảnh hưởng tới cả những người hít phải luồng khói độc. Khi hút thuốc cạnh một người đàn bà có thai, cái thai bị nhiễm độc, rồi mẹ đẻ non, con sinh ra đã suy yếu. Bố và anh hút thuốc lá còn nêu gương xấu cho con trẻ. Không có tiền hút thuốc thì đi trộm cắp, từ đó mà bước chân vào con đường phạm pháp. Vì sức khỏe của chính chúng ta và mọi người, hãy bỏ thuốc lá từ ngay hôm nay. Với những người còn đang hút hãy giảm hút thuốc lá, cai nghiện thuốc, kiên quyết nói không với thuốc lá khi bị rủ rê, lôi kéo. Để môi trường xung quanh không còn khói thuốc lá, chúng ta đừng hút thuốc lá trong nhà, nơi làm việc, nơi công cộng, đừng hút thuốc trước mặt trẻ em, đừng mời hoặc nhận thuốc lá từ bạn bè, đồng nghiệp. Bên cạnh đó, các cơ quan chức năng, chính quyền cần cấm hút thuốc lá, thuốc lào ở nơi công cộng, tăng mức thuế đối với thuốc lá, không bán thuốc lá cho trẻ em dưới 16 tuổi, thực hiện nếp sống văn minh đô thị, nhắc nhở, khuyên bảo người khác không hút thuốc lá, tăng cường các chiến dịch vận, động mọi người bỏ thuốc, tuyên truyền về tác hại của thuốc lá đến từng thành viên, từng gia đình. Vì một xã hội không còn khói thuốc, tất cả chúng ta hãy cùng chung tay hành động. Mỗi khi muốn hút một điếu thuốc, hãy nghĩ cho sức khỏe của chính bản thân ta và tất cả mọi người. Nghị luận về một vấn đề trong đời sống - Mẫu 8 5. “Rừng vàng biển bạc” là câu tục ngữ mà cha ông ta dùng để ca ngợi sự giàu có của thiên nhiên. Rừng có vai trò vô cùng quan trọng đối với cuộc sống của mỗi chúng ta. Bởi vậy, tôi đồng ý với ý kiến: “Bảo vệ rừng chính là chúng ta đang bảo vệ, giữ gìn lấy cuộc sống của mình.” Rừng ở đây được hiểu là một quần thể cây cối sinh sống, nảy nở trên một vùng đất rộng lớn, cao hơn so với đồng bằng. Rừng được trồng nhiều loại cây, có thể cây lấy gỗ hoặc cây che bóng mát. Ở Việt Nam, diện tích đồi núi chiếm 3/4 so với mặt bằng chung, vì vậy có thể nói nước ta rất đa dạng và phong phú về nguồn tài nguyên rừng. Rừng vẫn được xem là nguồn tài nguyên thiên nhiên lưu trữ một lượng gỗ lớn của đất nước cũng như giúp ngăn ngừa các hiện tượng của tự nhiên như thiên tai, bão lũ, sạt lở đất, cát lấn. Hằng ngày chúng ta hít vào khí ô-xi và thải ra khí các-bon-níc. Và nơi cung cấp khí ô-xi chính là cây xanh. Cây xanh giúp lọc khí bẩn, điều hòa môi trường, mang lại sự trong lành cho con người. Bởi vậy mới có câu nói “Rừng là lá phổi xanh của nhân loại”. Đúng vậy khu rừng có màu xanh để điều hòa, thanh lọc không khí độc hại, giúp đảm bảo sức khỏe của con người không bị suy giảm. Rừng được tạo nên từ cây, hàng nghìn, hàng vạn cây mọc san sát nhau. Lượng khí ô-xi mà rừng cung cấp hằng năm nhiều khi chưa đủ cho loài người. Tuy nhiên khi rừng vẫn được bảo vệ thì cuộc sống con người vẫn được bảo vệ. GV: Hồ Thị Ngọc Lan Trang:4
5. Thực trạng thiên tai hằng năm diễn ra ở nước ta rất nhiều như bão lũ, sạt lở đất, cát lấn. Nếu không có hệ thống rừng phòng hộ, rừng ngập mặn được chăm sóc hằng năm thì liệu rằng con số thiệt hại do thiên tai mang đến không dừng lại ở mức đã thống kê. Nhờ có rừng mà ngăn chặn được dòng nước lũ, ngăn chặn cát xâm chiếm đồng bằng. Có thể nói rừng chính là bùa hộ mệnh, giúp cho đời sống con người luôn được bình an. Rừng có vai trò vô cùng quan trọng đối với đời sống mỗi người nhưng hiện nay tình trạng rừng xuống cấp, cháy rừng, đốt rừng làm nương rẫy, phá rừng đang diễn ra ngày càng trầm trọng. Chính những hành động này đã dẫn đến việc rừng bị suy thoái. Có thể rất nhiều người không lường trước được hậu quả nặng nề khi phá rừng bừa bãi như vậy. Trái đất đang ngày càng nóng lên, băng tan ra, lâm tặc xâm lấn đã gây ra bao nhiêu bất an cho con người. Nếu như ý thức của người dân về bảo vệ rừng không được nâng cao thì chắc chắn sẽ còn nhiều thiệt hại lớn hơn nữa. Vào mùa khô, tình trạng cháy rừng diễn ra tràn lan khiến cho tài nguyên gỗ bị mất đi rất nhiều, dẫn đến hiện tượng xói mòn đất, phủ xanh đồi trọc đang dần bị mất đi. Bởi vậy ý thức của mỗi người về bảo vệ rừng cần thiết phải được nâng cao. Đó cũng chính là trách nhiệm của chúng ta, để bảo vệ chính chúng ta. Như vậy, bảo vệ và phát triển diện tích rừng hiện nay đang là một bài toán cấp bách cho các cơ quan chức năng cũng như của người dân đang rất nan giải. Mỗi người cần thiết phải xây dựng cho mình ý thức bảo vệ rừng, cũng như là đang bảo vệ chính cuộc sống của mình. 5. Thuốc lá giống như một thứ ôn dịch. Hút thuốc lá có hại cho sức khỏe của con người, thậm chí là ảnh hưởng đến cả tính mạng. Hiện nay, tỉ lệ hút thuốc trên thế giới cũng như ở Việt Nam vẫn còn khá cao, đặc biệt là ở nam giới. Trong đó, tỉ lệ hút thuốc của đối tượng là các bạn trẻ đang ngày càng tăng. Điều này đã gây ra một tình trạng đáng báo động. Bởi khói thuốc lá có nhiều chất độc khi thấm vào cơ thể sẽ gây ra những ảnh hưởng tiêu cực. Ví dụ như lông rung của những tế bào niêm mạc ở ở vòm họng, phế quản, nang phổi bị chất hắc ín trong khói thuốc lá làm tê liệt, gây ra ho hen, sau nhiều năm có thể gây viêm phế quản; chất hắc ín thấm vào tế bào gây ra ung thư. Các chất ô-xít các-bon bám chặt vào máu, hồng cầu không có chúng tiếp cận với ôxi. Chất ni-cô-tin trong khói thuốc lá làm cho các động mạch co thắt lại, gây ra các bệnh huyết áp cao, tắc động mạch, nhồi máu cơ tim. Không chỉ bản thân người hút, mà khói thuốc lá còn đầu độc những người xung quanh cũng bị nhiễm độc, viêm phế quản, ung thư, gây nguy hiểm cho phụ nữ đang mang thai, ảnh hưởng đến thai nhi Thật là độc ác nếu một người hút thuốc, mà còn khiến cho nhiều người xung quanh bị ảnh hưởng. Không chỉ vậy, việc người lớn hút thuốc, sẽ khiến cho người trẻ em học theo thói xấu. Tỉ lệ hút thuốc lá ở thanh niên hiện nay đang ngày càng gia tăng. Điều đó gây ra những ảnh hưởng tiêu cực. Nhiều bạn trẻ ăn trộm hoặc nói đối để lấy tiền của cha mẹ để đi mua thuốc lá Điều đó thực sự gây huy hiểm cho sự phát triển của một đất nước. Các nước phát triển sớm đã có những biện pháp quyết liệt, nhưng ở nước ta thì chưa có biện pháp mạnh mẽ. Điều đó đặt ra vấn đề cần có sự đồng lòng từ các cấp chính quyền đến người dân địa phương để chung tay xây dựng một xã hội không có khói thuốc. Việc ban hành những quy định về xử lí pháp luật là vô cùng cần thiết. Nghị luận về một vấn đề trong đời sống - Mẫu 10 Một trong năm điều Bác Hồ dạy học sinh là: “Học tập tốt, lao động tốt”. Đó là một lời răn dạy giàu giá trị. Trước hết, “học tập” có nghĩa là tiếp thu kiến thức từ người khác truyền lại, rèn luyện thành kỹ năng và kiến thức cho bản thân. Còn “lao động” là hoạt động có mục đích của con người nhằm tạo ra các loại sản phẩm vật chất và tinh thần cho xã hội. Tính từ “tốt” ý chỉ hành động học tập, lao động đạt được chất lượng cao hơn mức bình thường. Từ đó, Bác Hồ muốn khuyên nhủ học sinh cần phải cố gắng học tập, lao động thật tốt để tương lai có thể trở thành người có ích cho xã hội. Có thể khẳng định rằng, lời răn dạy của chủ tịch Hồ Chí Minh là hoàn toàn đúng đắn. Kiến thức giống như một đại dương mênh mông. Để có được hiểu biết, chúng ta chỉ có tích cực học tập mới có thể trang bị hành trang vững chắc cho tương lai, hoàn thiện bản thân và gặt hái thành công. Bác Hồ chính là một tấm gương sáng ngời. Từ khi còn nhỏ, Bác đã kế thừa truyền thống hiếu học của gia đình, mà tích cực học tập. Cho đến khi trưởng thành, trong suốt ba mươi năm bôn ba nước ngoài, Bác vẫn không ngừng học hỏi để tích lũy một vốn kiến thức phong phú. Bác thông thạo nhiều ngôn ngữ như Anh, Pháp, Hoa, Nga GV: Hồ Thị Ngọc Lan Trang:5
6. Cùng với học tập tốt, học sinh cần lao động để rèn luyện sức khỏe, tính tự lập trong cuộc sống. Bản thân Bác Hồ cũng là một con người yêu lao động. Bác luôn chủ động làm việc. Bác suốt đời làm việc, suốt ngày làm việc, từ những việc lớn như cứu nước đến việc nhỏ như trồng cây trong vườn. Việc gì có thể tự làm, Bác đều không cần người khác giúp đỡ. Bởi vậy, xung quanh Bác cũng rất ít người giúp việc. Chúng ta hãy học tập Bác Hồ, tích cực học tập và lao động để trang bị cho bản thân hành trang bước vào tương lai. Biết tự giác trong học tập, lao động sẽ giúp bản thân trở thành một người chủ động, sáng tạo và càng ngày càng tiến bộ trên con đường học thức. Tự mình học tập, tự mình làm việc là một quá trình tất yếu nếu bạn khát vọng làm được những những điều lớn lao trong cuộc sống này. Như vậy lời dạy “Học tập tốt, lao động tốt” của Bác đã để lại bài học ý nghĩa và giá trị cho học sinh nói riêng, thế hệ trẻ nói chung. Nghị luận về một vấn đề trong đời sống 1. Mở bài - Giới thiệu được vấn đề cần bàn luận -Trình bày ý kiến về vấn đề đó. 2. Thân bài a. Giải thích • Giải thích từ ngữ, khái niệm quan trọng. • Nêu bài viết bàn luận về ý nghĩa của câu tục ngữ, danh ngôn thì cần giải thích ý nghĩa của cả câu. b. Bàn luận • Quan điểm tán thành/phản đối của người viết về vấn đề. • Trình bày lí lẽ, dẫn chứng để làm sáng tỏ ý kiến. c. Lật lại vấn đề Nhìn nhận vấn đề ở chiều hướng ngược lại, trao đổi với ý kiến trái chiều, đánh giá ngoại lệ, bổ sung ý để vấn đề thêm toàn vẹn. 3. Kết bài • Khẳng định lại ý kiến. • Đề xuất giải pháp, bài học nhận thức và phương thức hành động. Nghị luận về một vấn đề trong đời sống - Mẫu 1 Có ai đó đã từng nói rằng: “Nơi nào có đoàn kết, nơi đó có chiến thắng” cho thấy được đoàn kết có vai trò to lớn. Bởi vậy mà Chủ tịch Hồ Chí Minh cũng đã khẳng định: “Đoàn kết là sức mạnh vô địch”. Đầu tiên, “đoàn kết” là sự gắn kết, sự liên kết bền chặt giữa các cá nhân trong một tập thể, “sức mạnh” là khả năng tác động mạnh mẽ đến những người khác, đến sự vật, gây tác dụng ở mức cao. “Vô địch” có nghĩa là không có đối thủ nào đánh bại được. Như vậy, “Đoàn kết là sức mạnh vô địch” khẳng định rằng chính nhờ có sự đoàn kết sẽ tạo ra một sức mạnh to lớn giúp con người vượt qua mọi khó khăn trong cuộc sống. Bất cứ công việc nào, nếu chỉ làm một mình, có thể mất rất nhiều thời gian mới hoàn thành, thậm chí là không thể hoàn thành. Chỉ khi mỗi người biết hợp sức, đồng lòng lại cùng nhau mới có thể giải quyết mọi khó khăn. Mỗi người cùng chung tay sẽ có thể “góp gió thành bão” - làm nên nguồn sức mạnh lớn lao. Dân tộc Việt Nam vốn có truyền thống đoàn kết. Lịch sử của dân tộc Việt Nam trải qua những năm tháng đấu tranh để bảo vệ đất nước. Từ các triều đại phong kiến phương Bắc đến thực dân Pháp, đế quốc Mĩ. Nhưng khi đối đầu với bất cứ kẻ thù nào, nhân dân ta cũng đồng lòng để đánh tan kẻ thù ấy. Cho đến ngày hôm nay, tinh thần đoàn kết còn gắn liền với tấm lòng tương thân tương ái. Đại dịch Covid-19 xảy ra khiến cho thế giới phải gánh chịu nhiều đau thương, trong đó có cả Việt Nam. Dù vậy, chúng ta vẫn vượt qua khi có được tinh thần đoàn kết. Đảng và Nhà nước đã ban hành các quy định để ứng phó với dịch bệnh. Các y bác sĩ xung phong lên tuyến đầu chống dịch không quản ngại cả đều đã thể hiện được tinh thần đoàn kết. Mọi người dân đều nghiêm túc chấp hành những quy định về phòng chống dịch bệnh. Tất cả đã thể hiện được sự đồng lòng của của toàn thể đất nước, với niềm tin rằng một ngày không xa chúng ta sẽ chiến thắng đại dịch. Bên cạnh đó, vẫn còn những người có lối sống cá nhân. Họ luôn xa rời với lợi ích của tập thể, sống vị kỉ và không có tinh thần đoàn kết. Chúng ta cần phải lên án, tránh xa những hành động như vậy. Còn đối với một học sinh, việc ý thức được vai trò của đoàn kết là vô cùng quan trọng. Điều đó giúp tôi có thêm sức mạnh từ bạn bè để hoàn thành tốt mục tiêu của thân. Có thể khẳng định rằng, “Đoàn kết là sức mạnh vô địch” và con người cần hiểu được điều đó để tận dụng tốt sức mạnh đó trong cuộc sống. GV: Hồ Thị Ngọc Lan Trang:6
7. Nghị luận về một vấn đề trong đời sống - Mẫu 2 Có ai đó đã từng nói rằng: “Những người bạn tốt thật sự khó tìm, khó rời xa và không thể quên”. Quả thật, tình bạn đem đến cho con người những điều thật tuyệt vời. Và không ai có thể sống thiếu tình bạn. Trước hết, hiểu đơn giản, tình bạn là tình cảm gắn bó giữa những người có cùng chung sở thích, lí tưởng, hoàn cảnh. Một người bạn chân chính luôn sẵn sàng chia sẻ với chúng ta mọi niềm vui, nỗi buồn hay khó khăn trong cuộc sống. Bởi vậy, vai trò của tình bạn là vô cùng quan trọng. Chẳng ai sinh ra có thể sống mãi trong cô đơn. Con người luôn cần có ít nhất một người bạn để chia sẻ. Thử tưởng tượng một ngày nào đó không có bạn bè ở bên thì cuộc sống sẽ tẻ nhạt biết bao. Không ai cùng đi chơi, không ai cùng trò chuyện, không ai cùng ăn uống. Cuộc sống lúc đó sẽ trở nên vô vị, nhàm chán. Một người bạn có thể cùng chúng ta trải nghiệm mọi thứ. Người bạn tốt có thể sẽ sẵn sàng ở bên động viên, giúp đỡ trong những giây phút khó khăn, cay đắng nhất của cuộc đời. Khi bạn cảm thấy mất phương hướng, họ sẽ đưa ra một lời khuyên chân thành, hướng đến điều tích cực. Một người bạn chân chính đôi khi lại chính là người thầy của chúng ta. Tình bạn tồn tại giữa cuộc đời như một chỗ dựa cho con người. Trong cuộc sống hiện đại, chúng ta có rất nhiều bạn bè. Nhưng không phải tình bạn nào cũng đáng trân trọng. Chỉ có những người thực sự thấu hiểu và chia sẻ được cho nhau mới trở thành những người bạn thân thiết. Tình bạn khi đó đáng trân quý biết bao. Chúng ta đã từng biết đến tình bạn tri kỉ của Nguyễn Khuyến và Dương Khuê, hay giữa Lý Bạch và Đỗ Phủ. Họ không màng công danh, vật chất mà đối xử với nhau bằng tấm chân tình, sự đồng điệu về tâm hồn. Những tình bạn đáng thật đáng ngưỡng mộ. Để giữ gìn tình bạn, mỗi người cần học cách tôn trọng bạn bè. Trong tình bạn không có chỗ cho sự dối trá, hay lợi dụng. Chỉ có thể dùng trái tim chân thành mới đổi lại được những người bạn tốt. Những người bạn cũng cần thẳng thẳn để giúp bạn nhận ra đúng sai, hướng đến điều đúng đắn nhất. Có thể khẳng định rằng, câu nói “Không thể sống thiếu tình bạn” là hoàn toàn đúng đắn. Bởi vậy, mỗi người hãy biết trân trọng tình bạn mà bản thân đang có. Nghị luận về một vấn đề trong đời sống “Sách là cây đèn thần soi sáng cho con người trên những nẻo đường xa xôi nhất và tăm tối nhất của cuộc đời”. Đọc sách là vô cùng cần thiết nhưng cần phải có một phương pháp đọc đúng đắn. Đầu tiên, sách là sản phẩm tinh thần của con người; là kho tàng tri thức vô tận của nhân loại. Sách là công cụ ghi chép lại những hiểu biết tri thức của con người về mọi lĩnh vực như cuộc sống, con người, khoa học xã hội, khoa học tự nhiên. Vậy đọc sách là ôn lại kinh nghiệm, tư tưởng của nhân loại tích lũy mấy nghìn năm, lời dạy mà biết bao người trong quá khứ đã khổ công tìm kiếm mới thu nhận được. Cho nên: “Sách là kho tàng quý báu cất giữ di sản tinh thần nhân loại”. Trước hết, khi đọc sách cần xác định mục đích rõ ràng. Không có mục đích thì việc đọc là vô ích bởi phương pháp đọc sách phụ thuộc vào mục đích đọc sách. Bạn cần phải biết mình đọc sách để làm gì, tiếp đến là cần đọc những gì và cuối cùng là đọc như thế nào. Có như vậy, bạn mới có động lực đọc sách và không thấy mệt mỏi hay chán nản. Từ đó cần phải lựa chọn sách để đọc. Tất nhiên là lựa chọn sách phù hợp với lứa tuổi, sở thích của mình. Hãy tránh xa những quyển sách xấu. Sách xấu cũng giống như một người bạn xấu, sớm muộn gì cũng lan nhiễm thói xấu đến mình. Khi đọc một cuốn sách, đầu tiên phải đọc kĩ phần mục lục sách để biết nội dung sơ lược của quyển sách ấy. Việc này rất quan trọng, nó giúp bạn đưa ra quyết định là đọc tiếp hay dừng lại. Nếu bạn quyết định đọc tiếp thì hãy xem lời giới thiệu, lời tựa, lời nói đầu: ta đọc giới thiệu hay tựa để biết cuốn sách đề cập đến vấn đề gì, đối tượng nào sử dụng cuốn sách có ích hơn cả và phương pháp đọc có hiệu quả. Đừng đọc vội vã, hãy xem lời kết luận và tóm tắt ở cuối sách. Mục đích của việc xem lời kết luận và tóm tắt của cuốn sách là để thấy rõ nội dung cô đọng nhất, những kết luận chính và sự khẳng định của tác giả đối với những vấn đề đã trình bày. Sau khi đã có được thông tin về nội dung và mục đích cuốn sách, ta sẽ trực tiếp tìm hiểu vào nội dung bằng cách đọc qua một số đoạn, phát hiện những đoạn lí thú, có giá trị. Để lĩnh hội được những tri thức cần thiết, đạt được mục đích đọc sách, ta cần phải đi sâu nghiên cứu cuốn sách. Công việc này đòi hỏi bạn phải có kỹ thuật đọc. Đọc lướt qua nhằm khái quát những khái niệm ban đầu và nội dung của nó trong cuốn sách. Đọc có trọng điểm (hay đọc từng phần): là cách đọc từng đoạn, từng phần đã được lựa chọn từ trước nhằm tập trung sức lực và thời gian cho những nội dung cần thiết, cho một công việc đã được chuẩn bị. Đọc toàn bộ nhằm khái quát toàn bộ cuốn sách chứ không đi GV: Hồ Thị Ngọc Lan Trang:7
8. sâu vào những nội dung cụ thể. Đây là cách đọc quan trọng nhất, cần thiết nhất trong quá trình tự học để lĩnh hội đầy đủ nội dung cuốn sách. Mỗi cách đọc sách trên đây có thể đáp ứng cho những mục đích đọc và loại sách khác nhau. V. I. Lênin đã khuyên chúng ta: “Sau lần đạc đầu tiên phải ghi lại những chỗ chưa hiểu hoặc chưa rõ ràng để trở lại đọc lần thứ hai, lần thứ ba, thứ tư ”. Nghĩa là cần đọc kĩ, vừa đọc vừa suy ngẫm kỹ càng chứ đừng đọc qua loa, đại khái. Đọc vội vã tuy đọc được nhiều nhưng kiến thức đọng lại chẳng bao nhiêu, chỉ làm tốn thời gian và sức lực mà thôi. Ngoài ra, ta cần phải tích cực tư duy khi đọc. Đọc có tư duy tích cực là qua đó phải rút ra xem ta học được điều gì từ nội dung cuốn sách, bổ sung hiểu biết gì, kinh nghiệm gì cho bản thân, cần tránh lối đọc một chiều, lười suy nghĩ, lười ghi chép; đọc thụ động, chấp nhận tất cả, học thuộc máy móc. Việc đọc sách có hiệu quả thể hiện ở kết quả ghi chép. Đọc sách không thể thiếu ghi chép. Ý nghĩ không được ghi chép lại chỉ là một kho báu bị giấu biệt. Sách làm cho tâm hồn con người thêm phong phú, tạo khả năng, con người lớn lên, hiểu được con người nhiều hơn. “Đọc sách không cốt lấy nhiều, quan trọng nhất là phải chọn cho tinh, đọc cho kĩ” - Chu Quang Tiềm. Đọc được mười quyển sách không quan trọng, không bằng đem thời gian, sức lực đọc mười quyển ấy mà đọc một quyển thật sự có giá trị. “Sách cũ trăm lần xem chẳng chán/Thuộc lòng, ngẫm kĩ một mình hay” - hai câu thơ đó đang làm lời răn cho mỗi người đọc sách. Đọc sách rất quan trọng vì nó mang lại những lợi ích thiết thực và rất to lớn cho con người. Sách giúp cho học sinh chúng ta nâng cao kiến thức, bồi dưỡng tình cảm, ôn lại kinh nghiệm, tư tưởng của nhân loại tích lũy hằng mây nghìn năm để rèn luyện bản thân, để “nên người, học giỏi” đúng như lời nhận định của M. Ancost: “Một cuốn sách tốt mở ra thì gợi niềm hy vọng, khép lại thì đem đến điều hữu ích”. Nghị luận về một vấn đề trong đời sống - Mẫu 4 Có ai đó đã từng nói rằng: “Thời gian đã mất không bao giờ quay lại được”. Bởi vậy mà con người cần biết trân trọng thời gian. Thời gian là một khái niệm trừu tượng. Nó không đứng yên mà luôn chuyển động không ngừng. Thời gian đã qua đi, sẽ không thể quay lại. Và cho dù có rất nhiều tiền bạc cũng không thể mua được thời gian. Bởi vậy, chúng ta cần học cách trân trọng thời gian. Thời gian của vạn vật tự nhiên thì vô hạn. Còn thời gian của con người lại hữu hạn. Chúng ta sống theo quy luật của sinh - lão - bệnh - tử. Chính vì lẽ đó, trân trọng thời gian là điều vô cùng cần thiết. Nhờ có thời gian, con người sẽ càng trưởng thành hơn. Chúng ta sẽ tích lũy cho bản thân kiến thức và kinh nghiệm để vượt qua mọi thử thách trong cuộc sống. Không chỉ vậy, thời gian còn giúp chúng ta xoa dịu mọi nỗi đau - là liều thuốc quý giá giúp con người vượt qua nghịch cảnh. Ông cha ta có câu: “Thời gian là vàng”. Có thể thấy, “vàng” là một kim loại quý giá, có giá trị kinh tế cao mà con người luôn muốn sở hữu. Cách so sánh “thời gian” - một khái niệm vô hình, trừu tượng với “vàng” để giúp chúng ta cảm thấy dễ hình dung hơn về thời gian cũng như tầm quan trọng của nó trong cuộc sống. Xuân Diệu là nhà thơ có ý thức sâu sắc về giá trị của thời gian. Trong các tác phẩm của mình, ông luôn thể hiện khao khát được sống tận hưởng, tận hiến để không lãng phí một giây phút nào: “Mau lên chứ, vội vàng lên với chứ Em, em ơi, tình non đã già rồi” (Giục giã) “Xuân đang tới, nghĩa là xuân đang qua, Xuân còn non, nghĩa là xuân sẽ già, Mà xuân hết, nghĩa là tôi cũng mất Lòng tôi rộng, nhưng lượng trời cứ chật Không cho dài thời trẻ của nhân gian Nói làm chi rằng xuân vẫn tuần hoàn,” (Vội vàng) Hãy biết quý thời gian - một lời khuyên ngắn gọn, nhưng vô cùng sâu sắc. Cũng như Benjamin Franklin - một chính trị gia người Mỹ đã từng khẳng định rằng: “Nếu thời gian là thứ đáng giá nhất, phí phạm thời gian hẳn phải là sự lãng phí ngông cuồng nhất”. GV: Hồ Thị Ngọc Lan Trang:8
9. Nghị luận về một vấn đề trong đời sống - Mẫu 5 Người ta thường nói: “Sức khỏe là vàng”. Tài sản quý giá nhất của con người chính là sức khỏe. Hàng trăm triệu năm qua, nhờ tiến bộ của y học, chúng ta đã đẩy lùi được những đại dịch nguy hiểm như dịch hạch, sốt rét, thổ tả. Thế nhưng, có một thứ gây hại cho sức khỏe mà đến nay vẫn chưa tìm ra giải pháp, đó là hút thuốc lá. Hút thuốc lá đang là vấn nạn xảy ra ở bất kỳ quốc gia, xã hội nào. Trong thuốc lá có chất gây nghiện, một khi đã quá lệ thuộc vào nó thì rất khó bỏ. Thuốc lá chính là kẻ giết người thầm lặng bởi nó “gặm nhấm như tằm ăn dâu”. Người hút thuốc lá không lăn đùng ra chết ngay mà cũng không say bê bết như người uống rượu. Ai cũng biết hút thuốc lá có hại cho sức khỏe nhưng tỉ lệ người hút thuốc lá hiện nay đang có xu hướng tăng cao. Việt Nam cũng là một trong những nước có số người hút thuốc lá nhiều. Ra ngoài đường, đi bộ trong công viên, ta dễ dàng bắt gặp hình ảnh các chú, các bác trên tay phì phèo điếu thuốc. Hút xong, họ còn thản nhiên vứt mẩu thuốc lá xuống đường. Không chỉ người trung tuổi, nhiều thanh niên hiện nay cũng “tập tành” hút thuốc vì đua đòi theo người khác, thể hiện mình đã lớn, đã trưởng thành. Họ biện hộ cho lý do hút thuốc rằng để xả stress, giảm căng thẳng nhưng thực tế đều xuất phát từ sự thiếu hiểu biết cụ thể về tác hại của thuốc lá, sự hạn chế của các biện pháp tuyên truyền, giáo dục về tác hại của thuốc lá đối với sức khỏe con người. Hút thuốc lá có tác hại đầu tiên đối với sức khỏe của người hút. Trong thuốc lá có nhiều chất độc hại, chất gây ung thư mà đặc biệt nguy hiểm là nicotin. Chất này dễ dàng xâm nhập vào cơ thể qua đường miệng, hô hấp và cả da. Khi hút thuốc lá, khói thuốc qua phổi ngấm vào máu, tích tụ lâu ngày dẫn đến các bệnh về tim mạch, viêm nhiễm đường hô hấp, viêm phế quản. Những người hút thuốc lâu ngày đều có biểu hiện như người xanh xao, gầy gò, sâu răng, rụng tóc, da vàng... Hiện nay, trên 80% những người mắc ung thư vòm họng và ung thư phổi đều là do thuốc lá. Không chỉ với người hút, khói thuốc lá cũng ảnh hưởng tới cả những người hít phải luồng khói độc. Khi hút thuốc cạnh một người đàn bà có thai, cái thai bị nhiễm độc, rồi mẹ đẻ non, con sinh ra đã suy yếu. Bố và anh hút thuốc lá còn nêu gương xấu cho con trẻ. Không có tiền hút thuốc thì đi trộm cắp, từ đó mà bước chân vào con đường phạm pháp. Vì sức khỏe của chính chúng ta và mọi người, hãy bỏ thuốc lá từ ngay hôm nay. Với những người còn đang hút hãy giảm hút thuốc lá, cai nghiện thuốc, kiên quyết nói không với thuốc lá khi bị rủ rê, lôi kéo. Để môi trường xung quanh không còn khói thuốc lá, chúng ta đừng hút thuốc lá trong nhà, nơi làm việc, nơi công cộng, đừng hút thuốc trước mặt trẻ em, đừng mời hoặc nhận thuốc lá từ bạn bè, đồng nghiệp. Bên cạnh đó, các cơ quan chức năng, chính quyền cần cấm hút thuốc lá, thuốc lào ở nơi công cộng, tăng mức thuế đối với thuốc lá, không bán thuốc lá cho trẻ em dưới 16 tuổi, thực hiện nếp sống văn minh đô thị, nhắc nhở, khuyên bảo người khác không hút thuốc lá, tăng cường các chiến dịch vận, động mọi người bỏ thuốc, tuyên truyền về tác hại của thuốc lá đến từng thành viên, từng gia đình. Vì một xã hội không còn khói thuốc, tất cả chúng ta hãy cùng chung tay hành động. Mỗi khi muốn hút một điếu thuốc, hãy nghĩ cho sức khỏe của chính bản thân ta và tất cả mọi người. Nghị luận về một vấn đề trong đời sống - Mẫu 6 Albert Camus đã từng nói: “Sự thật, giống như ánh sáng, làm người ta chói mắt. Sự giả dối thì ngược lại, là ánh chiều hôm tươi đẹp bao trùm lên mọi vật”. Câu nói trên đã gợi cho người đọc những suy tư về tác hại của lời nói dối. “Nói dối” là hành vi cố tình cung cấp thông tin sai với sự thật về vấn đề nào đó để đạt được mục đích mà họ mong muốn - thường là không chính đáng. Có hai khía cạnh của nói dối: lời nói dối với mục đích xấu và lời nói dối với mục đích tốt. Những lời nói dối với mục đích xấu xa thường mang tính vụ lợi cho bản thân người nói. Trong truyện ngắn Chí Phèo, nhân vật Bá Kiến đã dùng những lời nói dối trá để đối phó Chí Phèo - lúc này vừa mới ở tù ra. Bá Kiến giở giọng đường mật, nhận chí là họ hàng. Trách mắng Lý Cường - con trai của mình trước mặt Chí với mục đích vỗ về hắn. Sau đó, còn sai người giết gà, mua rượu thiết đãi và cho thêm đồng bạc để Chí về uống rượu. Chỉ như vậy, Bá Kiến đã thành công mua chuộc Chí thành tay sai cho mình. Nhưng không phải lời nói dối nào cũng bất hảo. Đôi khi, lời nói dối lại xuất phát từ một tấm lòng yêu thương che chở. Vũ Nương trong “Chuyện người con gái Nam Xương” vì thương con, và để con cảm nhận được tình yêu của cha dành cho con, Vũ Nương đã lấy cái bóng của mình để chỉ cho con trai đây là cha nó. Trong đại dịch Covid-19 vừa qua, nhiều vị bác sĩ tuyến đầu đã phải rời xa gia đình trong suốt nhiều tháng. Khi trò chuyện với những đứa con của mình, họ luôn nghe được những câu hỏi như: “Bao giờ bố/mẹ về?”. Và không ít lần, họ đã trả lời rằng “Hết dịch bố/mẹ sẽ về” mà trong lòng không biết bao GV: Hồ Thị Ngọc Lan Trang:9
10. giờ dịch bệnh sẽ được đẩy lùi. Thì ra, đôi khi, những lời nói dối cũng đem đến hạnh phúc cho người khác. Nhưng chỉ khi lời nói ấy được xuất phát từ một trái tim yêu thương chân thành. Trong cuộc sống hiện đại, dường như nói dối đã trở thành một căn bệnh phổ biến. Những đứa trẻ nói dối cha mẹ để đi chơi game. Học trò nói dối thầy cô để trốn tiết. Chồng nói dối vợ để đi nhậu với bạn bè Đó đều là những lời nói dối đem đến những hậu quả xấu. Những lời nói dối sẽ khiến cho những người xung quanh không còn tin tưởng vào chúng ta. Mỗi người cần nhận thức được rằng: “Một lần bất tín, vạn lần bất tin”. Đối với một học sinh như tôi, tôi luôn ý thức được tầm quan trọng của sự thật và tác hại của thói giả dối. Chính vì vậy, tôi luôn cố gắng trung thực trong những việc làm nhỏ nhất. Để tương lai có thể trở thành một người có ích đóng góp một phần nhỏ bé vào công cuộc xây dựng và phát triển đất nước. Nghị luận về một vấn đề trong đời sống - Mẫu 7 Gorki từng nói “Mỗi cuốn sách là một bậc thang nhỏ mà khi bước lên, tôi tách khỏi con thú để đi tới gần con người”. Sách có một vai trò vô cùng quan trọng với con người. Chính vì vậy, chúng ta cần phải lựa chọn sách để đọc. Sách trước hết là một dạng văn bản được in ra thành quyển, trong cuốn sách đó có chứa đựng những thông tin chính cần đề cập tới, đó là những kiến thức đã được đúc kết qua nghiên cứu, kinh nghiệm, của nhiều tác giả hoặc ý kiến cá nhân tác giả. Sách cung cấp cho con người những nguồn thông tin, kiến thức phong phú. Nhưng không chỉ đơn thuần có vậy, sách còn giống như một người bạn vậy. Khi đọc được một quyển sách tốt, bạn không chỉ học hỏi được những kiến thức mà còn bồi dưỡng tâm hồn, tình cảm. Để đọc một cuốn sách thật sự hiệu quả cần phải biết lựa chọn sách để đọc. Trước hết, khi đọc sách cần xác định mục đích rõ ràng. Không có mục đích thì việc đọc là vô ích bởi phương pháp đọc sách phụ thuộc vào mục đích đọc sách. Bạn cần phải biết mình đọc sách để làm gì, tiếp đến là cần đọc những gì và cuối cùng là đọc như thế nào. Có như vậy, bạn mới có động lực đọc sách và không thấy mệt mỏi hay chán nản. Đồng thời từ đó mà biết cách lựa chọn một cuốn sách phù hợp với mục đích của mình. Khi đọc sách cũng không cần phải quá quan trọng việc mình đã đọc được bao nhiêu cuốn, đó là nhiều hay ít. Vì việc đọc sách không phải là một cuộc chạy đua đuổi theo số lượng. Mà cần phải chú trọng vào chất lượng. Việc có thời gian nghiên cứu kĩ một cuốn sách sẽ đem lại hiệu quả hơn là việc đọc cuốn sách một cách hời hợt, đọc xong mà không hiểu được gì. “Sách là ngọn đèn sáng bất diệt của trí tuệ con người”, chính vì vậy hãy trân trọng sách, lựa chọn và có phương pháp đọc thật đúng đắn. Nghị luận về một vấn đề trong đời sống - Mẫu 8 “Rừng vàng biển bạc” là câu tục ngữ mà cha ông ta dùng để ca ngợi sự giàu có của thiên nhiên. Rừng có vai trò vô cùng quan trọng đối với cuộc sống của mỗi chúng ta. Bởi vậy bảo vệ rừng chính là chúng ta đang bảo vệ, giữ gìn lấy cuộc sống của mình. Rừng ở đây được hiểu là một quần thể cây cối sinh sống, nảy nở trên một vùng đất rộng lớn, cao hơn so với đồng bằng. Rừng được trồng nhiều loại cây, có thể cây lấy gỗ hoặc cây che bóng mát. Ở Việt Nam, diện tích đồi núi chiếm 3/4 so với mặt bằng chung, vì vậy có thể nói nước ta rất đa dạng và phong phú về nguồn tài nguyên rừng. Rừng vẫn được xem là nguồn tài nguyên thiên nhiên lưu trữ một lượng gỗ lớn của đất nước cũng như giúp ngăn ngừa các hiện tượng của tự nhiên như thiên tai, bão lũ, sạt lở đất, cát lấn. Hằng ngày chúng ta hít vào khí ô-xi và thải ra khí các-bon-níc. Và nơi cung cấp khí ô-xi chính là cây xanh. Cây xanh giúp lọc khí bẩn, điều hòa môi trường, mang lại sự trong lành cho con người. Bởi vậy mới có câu nói “Rừng là lá phổi xanh của nhân loại”. Đúng vậy khu rừng có màu xanh để điều hòa, thanh lọc không khí độc hại, giúp đảm bảo sức khỏe của con người không bị suy giảm. Rừng được tạo nên từ cây, hàng nghìn, hàng vạn cây mọc san sát nhau. Lượng khí ô-xi mà rừng cung cấp hằng năm nhiều khi chưa đủ cho loài người. Tuy nhiên khi rừng vẫn được bảo vệ thì cuộc sống con người vẫn được bảo vệ. Thực trạng thiên tai hằng năm diễn ra ở nước ta rất nhiều như bão lũ, sạt lở đất, cát lấn. Nếu không có hệ thống rừng phòng hộ, rừng ngập mặn được chăm sóc hằng năm thì liệu rằng con số thiệt hại do thiên tai mang đến không dừng lại ở mức đã thống kê. Nhờ có rừng mà ngăn chặn được dòng nước lũ, ngăn chặn cát xâm chiếm đồng bằng. Có thể nói rừng chính là bùa hộ mệnh, giúp cho đời sống con người luôn được bình an. Rừng có vai trò vô cùng quan trọng đối với đời sống mỗi người nhưng hiện nay tình trạng rừng xuống cấp, cháy rừng, đốt rừng làm nương rẫy, phá rừng đang diễn ra ngày càng trầm trọng. Chính những hành động này đã dẫn đến việc rừng bị suy thoái. Có thể rất nhiều người không lường trước được hậu quả nặng GV: Hồ Thị Ngọc Lan Trang:10
11. nề khi phá rừng bừa bãi như vậy. Trái đất đang ngày càng nóng lên, băng tan ra, lâm tặc xâm lấn đã gây ra bao nhiêu bất an cho con người. Nếu như ý thức của người dân về bảo vệ rừng không được nâng cao thì chắc chắn sẽ còn nhiều thiệt hại lớn hơn nữa. Vào mùa khô, tình trạng cháy rừng diễn ra tràn lan khiến cho tài nguyên gỗ bị mất đi rất nhiều, dẫn đến hiện tượng xói mòn đất, phủ xanh đồi trọc đang dần bị mất đi. Bởi vậy ý thức của mỗi người về bảo vệ rừng cần thiết phải được nâng cao. Đó cũng chính là trách nhiệm của chúng ta, để bảo vệ chính chúng ta. Như vậy, bảo vệ và phát triển diện tích rừng hiện nay đang là một bài toán cấp bách cho các cơ quan chức năng cũng như của người dân đang rất nan giải. Mỗi người cần thiết phải xây dựng cho mình ý thức bảo vệ rừng, cũng như là đang bảo vệ chính cuộc sống của mình. Nghị luận về một vấn đề trong đời sống - Mẫu 9 Thuốc lá giống như một thứ ôn dịch. Hút thuốc lá có hại cho sức khỏe của con người, thậm chí là ảnh hưởng đến cả tính mạng. Hiện nay, tỉ lệ hút thuốc trên thế giới cũng như ở Việt Nam vẫn còn khá cao, đặc biệt là ở nam giới. Trong đó, tỉ lệ hút thuốc của đối tượng là các bạn trẻ đang ngày càng tăng. Điều này đã gây ra một tình trạng đáng báo động. Bởi khói thuốc lá có nhiều chất độc khi thấm vào cơ thể sẽ gây ra những ảnh hưởng tiêu cực. Ví dụ như lông rung của những tế bào niêm mạc ở ở vòm họng, phế quản, nang phổi bị chất hắc ín trong khói thuốc lá làm tê liệt, gây ra ho hen, sau nhiều năm có thể gây viêm phế quản; chất hắc ín thấm vào tế bào gây ra ung thư. Các chất ô-xít các-bon bám chặt vào máu, hồng cầu không có chúng tiếp cận với ôxi. Chất ni-cô-tin trong khói thuốc lá làm cho các động mạch co thắt lại, gây ra các bệnh huyết áp cao, tắc động mạch, nhồi máu cơ tim. Không chỉ bản thân người hút, mà khói thuốc lá còn đầu độc những người xung quanh cũng bị nhiễm độc, viêm phế quản, ung thư, gây nguy hiểm cho phụ nữ đang mang thai, ảnh hưởng đến thai nhi Thật là độc ác nếu một người hút thuốc, mà còn khiến cho nhiều người xung quanh bị ảnh hưởng. Không chỉ vậy, việc người lớn hút thuốc, sẽ khiến cho người trẻ em học theo thói xấu. Tỉ lệ hút thuốc lá ở thanh niên hiện nay đang ngày càng gia tăng. Điều đó gây ra những ảnh hưởng tiêu cực. Nhiều bạn trẻ ăn trộm hoặc nói đối để lấy tiền của cha mẹ để đi mua thuốc lá Điều đó thực sự gây huy hiểm cho sự phát triển của một đất nước. Các nước phát triển sớm đã có những biện pháp quyết liệt, nhưng ở nước ta thì chưa có biện pháp mạnh mẽ. Điều đó đặt ra vấn đề cần có sự đồng lòng từ các cấp chính quyền đến người dân địa phương để chung tay xây dựng một xã hội không có khói thuốc. Việc ban hành những quy định về xử lí pháp luật là vô cùng cần thiết. Nghị luận về một vấn đề trong đời sống - Mẫu 10 Một trong năm điều Bác Hồ dạy học sinh là: “Học tập tốt, lao động tốt”. Đó là một lời răn dạy giàu giá trị. Trước hết, “học tập” có nghĩa là tiếp thu kiến thức từ người khác truyền lại, rèn luyện thành kỹ năng và kiến thức cho bản thân. Còn “lao động” là hoạt động có mục đích của con người nhằm tạo ra các loại sản phẩm vật chất và tinh thần cho xã hội. Tính từ “tốt” ý chỉ hành động học tập, lao động đạt được chất lượng cao hơn mức bình thường. Từ đó, Bác Hồ muốn khuyên nhủ học sinh cần phải cố gắng học tập, lao động thật tốt để tương lai có thể trở thành người có ích cho xã hội. Có thể khẳng định rằng, lời răn dạy của chủ tịch Hồ Chí Minh là hoàn toàn đúng đắn. Kiến thức giống như một đại dương mênh mông. Để có được hiểu biết, chúng ta chỉ có tích cực học tập mới có thể trang bị hành trang vững chắc cho tương lai, hoàn thiện bản thân và gặt hái thành công. Bác Hồ chính là một tấm gương sáng ngời. Từ khi còn nhỏ, Bác đã kế thừa truyền thống hiếu học của gia đình, mà tích cực học tập. Cho đến khi trưởng thành, trong suốt ba mươi năm bôn ba nước ngoài, Bác vẫn không ngừng học hỏi để tích lũy một vốn kiến thức phong phú. Bác thông thạo nhiều ngôn ngữ như Anh, Pháp, Hoa, Nga Cùng với học tập tốt, học sinh cần lao động để rèn luyện sức khỏe, tính tự lập trong cuộc sống. Bản thân Bác Hồ cũng là một con người yêu lao động. Bác luôn chủ động làm việc. Bác suốt đời làm việc, suốt ngày làm việc, từ những việc lớn như cứu nước đến việc nhỏ như trồng cây trong vườn. Việc gì có thể tự làm, Bác đều không cần người khác giúp đỡ. Bởi vậy, xung quanh Bác cũng rất ít người giúp việc. Chúng ta hãy học tập Bác Hồ, tích cực học tập và lao động để trang bị cho bản thân hành trang bước vào tương lai. Biết tự giác trong học tập, lao động sẽ giúp bản thân trở thành một người chủ động, GV: Hồ Thị Ngọc Lan Trang:11
12. sáng tạo và càng ngày càng tiến bộ trên con đường học thức. Tự mình học tập, tự mình làm việc là một quá trình tất yếu nếu bạn khát vọng làm được những những điều lớn lao trong cuộc sống này. Như vậy lời dạy “Học tập tốt, lao động tốt” của Bác đã để lại bài học ý nghĩa và giá trị cho học sinh nói riêng, thế hệ trẻ nói chung. Nghị luận về một vấn đề trong đời sống - Mẫu 11 Người ta thường nói, sách là kho tàng tri thức của nhân loại: “Gặp được một quyển sách hay nên mua liền dù đọc được hay không đọc được, vì sớm muộn gì cũng cần đến nó”. Vậy cần có phương pháp đọc sách như thế nào mới đúng đắn? Sách là nguồn cung cấp tri thức khổng lồ mà ta sẽ khó có thể khai thác hết. Có rất nhiều các loại sách: sách khoa học, sách văn học, sách kinh doanh... Mỗi loại sách đó sẽ cho ta những kiến thức và hiểu biết khác nhau và phù hợp với từng đối tượng khác nhau. Doanh nhân sẽ tìm sách kinh doanh để đọc. Bác sĩ sẽ đọc sách về ngành y. Còn học sinh chúng ta nên đọc những loại sách khoa học, văn học và lịch sử để bổ sung kiến thức về các môn học. Trên thị trường hiện nay có rất nhiều các loại sách có những nội dung không văn minh. Vậy nên, việc chọn sách để đọc là vô cùng quan trọng, bởi những kiến thức trong sách sẽ ảnh hưởng đến nhận thức và suy nghĩ của chúng ta. Việc đọc sách không chỉ giúp chúng ta mở rộng hiểu biết về chuyên môn mà sách còn giúp chúng ta hoàn thiện bản thân và nuôi dưỡng tâm hồn mỗi người. Sách dạy ta đạo làm người, cách đối nhân xử thế với cha mẹ và những người xung quanh. Sách dạy ta phải sống lương thiện và sống có ích. Ngoài ra sách còn dạy ta biết yêu thương bản thân mình và yêu thương nhân loại. Sách giúp ta biết khóc khi gặp những cảnh ngộ đáng thương bằng cách đi theo từng diễn biến tâm trạng của những nhân vật trong chuyện. Sách khiến ta biết cười để thấy tâm hồn mình rộng mở và chào đón những điều tốt đẹp sẽ đến với ta. Để tiếp nhận được những kiến thức trong sách ta phải có phương pháp đọc sách đúng đắn. Đầu tiên, bạn nên đọc lướt để biết được nội dung chính của cuốn sách. Sau đó, bạn đọc kỹ từng câu từng từ để hiểu được một cách kỹ càng của từng chi tiết. Chúng ta không chỉ đọc một lần mà phải đọc đi đọc lại nhiều lần, có như vậy ta mới hiểu được nội dung cuốn sách một cách thấu đáo. Khi đọc sách, bạn nên tập trung chứ không nên vừa làm việc khác vừa đọc sách, vì như vậy bạn sẽ có cái nhìn không tổng thể và khó có thể hiểu được từng nội dung. Nói cách khác, chúng ta cần có cái tâm khi đọc sách, khi đó ta mới có thể hiểu được tâm tư, nguyện vọng mà các tác giả muốn truyền đạt thông qua từng cuốn sách. Mỗi ngày, bạn nên dành cho mình ít nhất ba mươi phút để đọc sách. Bạn sẽ thấy có rất nhiều điều thú vị và còn rất nhiều thứ chúng ta phải học. Sách sẽ dạy chúng ta tất cả những gì chúng ta muốn học. Hãy chịu khó đọc sách để hoàn thiện kiến thức và kỹ năng cũng như nuôi dưỡng tâm hồn của chính mình. Việc đọc sách đối với mỗi người là vô cùng quan trọng. Bởi sách là nguồn tri thức quý giá mà nhân loại đã trao tặng cho bạn. Hãy biết trân trọng từng quyển sách. Nghị luận về một vấn đề trong đời sống - Mẫu 12 “Đoàn kết là sức mạnh vô địch” - đó là lời khẳng định hết sức có giá trị của Chủ tịch Hồ Chí Minh. Tinh thần đoàn kết vô cùng quan trọng đối với mỗi quốc gia, dân tộc. Ý nghĩa của câu nói là nhờ có sự đoàn kết sẽ tạo ra một sức mạnh to lớn giúp con người vượt qua mọi khó khăn trong cuộc sống. Con người là tổng hòa của những mối quan hệ trong xã hội. Mỗi chúng ta khi sống trong một tập thể thì cần phải biết bỏ qua cái tôi cá nhân, cùng nhau đoàn kết vì lợi ích của tập thể. Đặc biệt, tinh thần đoàn kết lại càng quan trọng hơn đối với một quốc gia. Kho tàng tục ngữ, ca dao đã có rất nhiều câu nói thể hiện nội dung của sự đoàn kết như “Đoàn kết thì sống, chia rẽ thì chết”, “Chung lưng đấu cật”, “Nhiều tay vỗ nên kêu”, “Một cây làm chẳng nên non/Ba cây chụm lại nên hòn núi cao”, “Góp gió thành bão”... Lịch sử của đất nước Việt Nam trải qua bao nhiêu năm là gắn với bấy nhiêu năm chiến đấu để bảo vệ đất nước. Nhưng cho dù trong bất cứ thời đại nào, nhân dân ta cũng đoàn kết một lòng đánh bại kẻ thù xâm lược. Đối với cuộc sống ở hiện tại, tinh thần đó vẫn được phát huy. Các phong trào, các chương trình từ thiện, giúp đỡ những hoàn cảnh gặp khó khăn vẫn luôn được duy trì và phát triển trong cộng đồng như chương trình “Trái tim cho em” dành cho các bệnh nhi bị tim bẩm sinh, chương trình “Lục lạc vàng” trao tặng bò cho những gia đình có hoàn cảnh khó khăn phấn đấu vươn lên, chương trình “Cặp lá yêu thương” hay các đợt từ thiện giúp cho đỡ đồng bào miền Trung chống lũ Chúng ta cũng cần ý thức được rằng, không chỉ đoàn kết trong một quốc gia. Mà tinh thần đó cần phải phát huy trong mỗi tập thể từ nhỏ đến lớn. Đối với học sinh, thì chúng ta cần đoàn kết với bạn bè để cùng nhau xây dựng trường lớp tốt đẹp hơn. GV: Hồ Thị Ngọc Lan Trang:12
13. Như vậy, câu nói của chủ tịch Hồ Chí Minh là hoàn toàn đúng đắn. Chúng ta hãy ghi nhớ để có thể giữ gìn và phát huy truyền thống tốt đẹp này của dân tộc. Nghị luận về một vấn đề trong đời sống - Mẫu 13 Thiên nhiên có ảnh hưởng rất lớn đến cuộc sống của con người. Bởi vậy mà có ý kiến khẳng định rằng: “Thiên nhiên là người bạn tốt của con người”. Thiên nhiên là tất cả những vật chất bao quanh con người, không do con người tạo ra mà tự sinh ra dưới sự tác động qua lại lẫn nhau tạo nên các thực thể trong tự nhiên thường thấy như sông, núi Còn “bạn” là những người có cùng chung tính cách, sở thích, mục tiêu “Bạn tốt” là những người đem đến cho chúng ta nguồn năng lượng tích cực, cũng như luôn sẵn sàng giúp đỡ và chia sẻ mọi vui buồn trong cuộc sống. Cách so sánh “thiên nhiên là bạn tốt của con người” đã cho thấy sự gắn bó, vai trò tích cực của thiên nhiên đối với con người. Đầu tiên, thiên nhiên đã cung cấp cho con người những tài nguyên phục vụ cho cuộc sống. Không khí để con người có thể hô hấp. Đất đai để xây dựng nhà cửa, trồng trọt và chăn nuôi lương thực, thực phẩm. Nguồn nước dùng trong tắm rửa, sinh hoạt và sản xuất. Rừng cung cấp nguyên liệu để xây dựng, các vị thuốc quý để chữa bệnh. Bên cạnh đó, thiên nhiên đã cấp cho con người những giá trị mĩ quan, phục vụ cho đời sống tinh thần. Những bãi biển, núi rừng hay cánh đồng trở thành điểm du lịch hấp dẫn, đem lại lợi nhuận về kinh tế. Ngoài ra thiên nhiên cũng là niềm cảm hứng bất tận trong thơ ca, nhạc họa. Nhiều nhà thơ, nhà văn đã gửi tình yêu thiên nhiên vào các tác phẩm của mình. Nhà thơ Lý Bạch của Trung Quốc có bài thơ Xa ngắm thác núi Lư để nói về vẻ đẹp của thiên nhiên nơi đây: “Nắng rọi Hương Lô khói tía bay, Xa trông dòng thác nước sông này. Nước bay thẳng xuống ba nghìn thước, Tưởng dải Ngân hà tuột khỏi mây.” Chủ tịch Hồ Chí Minh cũng đã có những vần thơ viết về vẻ đẹp thiên nhiên núi rừng Việt Bắc: “Tiếng suối trong như tiếng hát xa, Trăng lồng cổ thụ, bóng lồng hoa. Cảnh khuya như vẽ, người chưa ngủ, Chưa ngủ vì lo nỗi nước nhà.” Thiên nhiên có vai trò to lớn như vậy, nhưng hiện nay con người lại đang tàn phá thiên nhiên một cách nghiêm trọng. Môi trường thiên nhiên bị ô nhiễm một cách nghiêm trọng từ đất đai, không khí đến nguồn nước. Chúng ta cần hiểu được tầm ảnh hưởng to lớn của thiên nhiên đối với cuộc sống của nhân loại, để từ đó có những biện pháp bảo vệ thiên nhiên. Những việc làm tưởng chừng như đơn giản nhưng sẽ đem lại kết quả tích cực như: không xả rác bừa bãi, bảo vệ rừng, trồng nhiều cây xanh, hạn chế sử dụng bao bì ni-lông Như vậy, lời khẳng định “Thiên nhiên là người bạn tốt của con người” là vô cùng đúng đắn. Mỗi người cần tích cực bảo vệ thiên nhiên để bảo vệ cuộc sống của chính mình. Nghị luận về một vấn đề trong đời sống - Mẫu 14 Benjamin Franklin - một chính trị gia người Mỹ đã từng khẳng định: “Dối trá và lừa lọc là hành động của kẻ ngu xuẩn không có đủ trí óc để trung thực”. Có thể khẳng định rằng, nói dối đã để lại nhiều tác hại vô cùng to lớn. Trước hết, nói dối là hành vi cố tình cung cấp thông tin sai với sự thật về vấn đề nào đó để đạt được mục đích mà họ mong muốn, thường không tốt đẹp, chính đáng. Việc nói dối khiến sẽ gây ra những hậu quả vô cùng nghiêm trọng. Một người nói dối sẽ mất đi niềm tin của mọi người xung quanh. Bởi vậy mới có câu: “Một lần bất tín, vạn lần bất tin”. Lòng tin vốn đã là thứ khó để xây dựng. Một lần nói dối có thể nhận được sự tha thứ. Nhưng hết lần này đến lần khác nói dối, lòng tin sẽ hoàn toàn bị đánh mất. Không chỉ vậy, việc nói dối còn khiến cho đạo đức cá nhân đi xuống. Hết lần này đến lần khác, chúng ta dùng lời nói dối để lấp liếm đi những hành vi sai trái thì lâu dần sẽ trở thành một thói quen xấu. Những đứa trẻ nói dối cha mẹ để đi chơi game. Học trò nói dối thầy cô để trốn tiết. Bạn bè nói dối để lợi dụng tiền bạc, của cải Chắc hẳn chúng ta không quên được truyện cổ tích Thạch Sanh. Lý Thông năm lần bảy lượt nói dối, lợi dụng và hãm hại Thạch Sanh. Từ việc nhờ Thạch Sanh đi trông miếu, chằn tinh là con vật nuôi của nhà vua đến việc bắt đại bàng cứu công chúa. Để rồi đến cuối cùng, Lý Thông đã bị trừng phạt thích đáng, còn Thạch Sanh thì lấy công chúa và được vua truyền ngôi cho. GV: Hồ Thị Ngọc Lan Trang:13
14. Có đôi khi, lời nói dối còn ảnh hưởng đến sự phát triển của một đất nước. Doanh nghiệp sản xuất những sản phẩm không đảm bảo an toàn, gian dối với người tiêu dùng sẽ gây ra những hậu quả về tính mạng của con người. Nhiều vị lãnh đạo đã dối trên, lừa dưới đã gây ra sự bức xúc trong quần chúng nhân dân. Bởi vậy, một xã hội văn minh thì con người cần phải trung thực, ngay thẳng. Bên cạnh đó, vẫn còn rất nhiều lời nói dối với mục đích tốt đẹp, xuất phát từ tình yêu thương. Nhưng chúng ta cần phải hiểu rằng không ai thích bị lừa dối. Bởi vậy, con người cần tránh xa những lời nói dối, đặc biệt là học sinh. Qua chứng minh, nói dối quả thật có hại với con người. Chúng ta hãy sống thật thà, ngay thẳng để trở thành một người tốt đẹp. Nghị luận về một vấn đề trong đời sống - Mẫu 15 Học tập là một quá trình, đòi hỏi sự kiên trì và nỗ lực. Bởi vậy, V. Lê-nin có lời khuyên rất đúng đắn: “Học, học nữa, học mãi” mang ý nghĩa, giá trị to lớn. “Học” hiểu đơn giản là việc tiếp nhận kiến thức được người khác truyền đạt, giảng dạy. Lời khuyên của Lê-nin đã nhắc lại từ “học” tới ba lần kết hợp với các từ “nữa, mãi” nhằm nhấn mạnh vào mặt thời gian của việc học. Với “học nữa” có nghĩa là tiếp tục học không ngừng nghỉ, còn “học mãi” tức là luôn học tập, ngay cả đến khi kết thúc cuộc đời. Tóm lại, Lê-nin muốn khuyên nhủ con người rằng phải luôn luôn cố gắng học hỏi, trau dồi kiến thức để hoàn thiện bản thân ngày càng trở nên tốt đẹp hơn. Kiến thức là một đại dương mênh mông, mà những điều con người biết chỉ nhỏ như một giọt nước. Khoảng thời gian chúng ta được học tập ở trường lớp cũng chỉ diễn ra trong một khoảng thời nhất định. Bởi vậy, việc luôn nỗ lực học tập, sẽ giúp con người hoàn thiện được bản thân, chạm đến mục tiêu đã đề ra. Học tập không phải là con đường duy nhất, nhưng lại là con đường ngắn nhất. Bởi vậy, chúng ta cần “học nữa, học mãi”. Mỗi người cần hiểu được học tập là một quá trình, không phải chỉ là một giai đoạn nhất định. Khi không còn ngồi trên ghế nhà trường, con người cần biết tự giác học tập. Việc đó cũng giúp cho mỗi người trở thành một người chủ động, sáng tạo và càng ngày càng tiến bộ trên con đường học thức. Dù là nhà bác học Thomas Edison, Albert Einstein hay Louis Pasteur thì họ vẫn phải nỗ lực học hỏi. Đối với một học sinh đang ngồi trên ghế nhà trường sẽ luôn ý thức được trách nhiệm học tập. Từ đó, chúng ta cần cố gắng rèn luyện cho mình tinh thần tự giác trong học tập bằng cách xây dựng cho mình một kế hoạch tự học hiệu quả và nghiêm túc thực hiện. Tóm lại, lời khuyên của Lê-nin là hoàn toàn đúng đắn. Chúng ta hãy nỗ lực học tập không ngừng để có thể đạt được những điều tốt đẹp trong cuộc sống. I. ĐỌC HIỂU: ĐỀ 1: Đọc văn bản sau và thực hiện các yêu cầu bên dưới: Lặng rồi cả tiếng con ve Con ve cũng mệt vì hè nắng oi Nhà em vẫn tiếng ạ ời Kẽo cà tiếng võng mẹ ngồi mẹ ru Lời ru có gió mùa Thu Bàn tay mẹ quạt mẹ đưa gió về Những ngôi sao thức ngoài kia Chẳng bằng mẹ đã thức vì chúng con Đêm nay con ngủ giấc tròn Mẹ là ngọn gió của con suốt đời. (Mẹ - Trần Quốc Minh) Câu 1: Những âm thanh nào được tác giả nhắc đến trong bài thơ? (0.5 điểm) Câu 2: Chỉ ra và nêu tác dụng của biện pháp tu từ trong câu thơ sau: (1.0 điểm) “Mẹ là ngọn gió của con suốt đời” Câu 3: (0.5 điểm) Câu 4: Ngoài bài thơ trên, em đã từng đọc những câu ca dao, câu thơ nào về mẹ? Hãy ghi lại một số câu thơ mà em yêu thích nói về người mẹ. (1.0 điểm) ĐỀ 2: Đọc đoạn trích sau và trả lời các câu hỏi bên dưới: Nhớ Bắc GV: Hồ Thị Ngọc Lan Trang:14
15. Ai về Bắc ta đi với Thăm lại non sông giống Lạc Hồng Từ độ mang gươm đi mở cõi Trời Nam thương nhớ đất Thăng Long. Ai nhớ người chăng? Ôi Nguyễn Hoàng! Mà ta con cháu mấy đời hoang Vẫn nghe trong máu buồn xa xứ Non nước Rồng Tiên nặng nhớ thương Vẫn nghe tiếng hát thời quan họ Xem nhịp từng câu vọng cổ buồn Vẫn thương vẫn nhớ mùa vải đỏ Mỗi lần phảng phất hương sầu riêng. Sứ mạng ngàn thu dễ dám quên Chinh Nam say bước quá xa miền Kinh đô nhớ lại xa muôn dặm Muốn trở về quê, mơ cảnh tiên. Huỳnh Văn Nghệ Câu 1: Xác định phương thức biểu đạt chính của bài thơ. Câu 2: Trong bài thơ, nhân vật trữ tình vẫn tưởng tượng được nghe quan họ, nhớ mùa vải thiều khi nào? Câu 3: Tìm tác dụng của biện pháp tu từ trong câu “Trời Nam thương nhớ đất Thăng Long”? Câu 4: Em có nhận xét gì về tình cảm của nhân vật trữ tình đối với quê hương, xứ sở? ĐỀ 3: Đọc đoạn trích sau và trả lời các câu hỏi bên dưới: Em không nghe mùa thu Dưới trăng mờ thổn thức? Em không nghe rạo rực Hình ảnh kẻ chinh phu Trong lòng người cô phụ? Em không nghe rừng thu Lá thu kêu xào xạc Con nai vàng ngơ ngác Đạp trên lá vàng khô? (Tiếng thu, Lưu Trọng Lư, NXB Văn học 2015, tr.76) Câu 1.Xác định phương thức biểu đạt chính của bài thơ? Câu 2.Tìm từ ghép Hán – Việt trong bài thơ. Câu 3.Tác dụng của từ gợi tả màu sắc trong bài thơ. Câu 4.Bài thơ có nhan đề Tiếng thu. Em hãy trình bày cảm nhận về tiếng của mùa thu trong bài thơ. ĐỀ 4: Đọc đoạn trích sau và trả lời các câu hỏi bên dưới: Tôi trở về ngôi nhà chênh vênh giữa đồi vải thiều này để lắng nghe hoa vải nở . .. giấc ngủ nơi miền đồi đến nhẹ nhàng và dịu ngọt hương hoa. Tôi tỉnh dậy trước bình minh khi tiếng gà gáy vang, vỗ cách phành phạch nhảy từ những cành vải xuống. Bước ra sân nhà phía trước tôi là sắc hoa ngàn ngạt như một dòng sữa chảy dài dưới ánh nắng. Hoa vải đã nở. Từng chùm hoa li ti hân hoan kết lại với nhau thành dải đăng ten phủ lên khắp đồi cây. Hơi đất đồi sỏi cũng được ướp vào hương hoa vải hòa quyện vào nhau tạo nên không gian bạt ngàn trong lành trước những giọt sương còn vương trên nhánh cỏ may.. Đừng dại dột chạy nhảy vô tư vào đồi vải bạt ngàn ấy. Với miền hoa của giấc mơ ngào ngạt này chủ vườn đã gọi đàn ong yêu hoa về thụ phấn cho vải và hút mật. Bao cánh ong vo ve thành bản hợp xướng cổ súy cho những cánh hoa nở rộn rã với đất trời. (trích Về quê vải, Thu Hà, góc xanh khoảng trời) Câu 1. Nhân vật tôi trong đoạn trích trên “trở về ngôi nhà chênh vênh giữa đồi vải” để làm gì? Câu 2. Chỉ ra các từ láy trong đoạn trích và cho biết, trong số đó từ nào là từ tượng thanh? GV: Hồ Thị Ngọc Lan Trang:15
16. Câu 3. Nêu tác dụng của biện pháp tu từ trong câu: “Bước ra sân nhà phía trước tôi là sắc hoa ngàn ngạt như một dòng sữa chảy dài dưới ánh nắng”. Câu 4. Qua đoạn văn trên, em hiểu gì về tình cảm của tác giả với miền đất được gọi là miền hoa của giấc mơ ngọt ngào? Đề 1. Trò chơi điện tử là món tiêu khiển hấp dẫn, nhiều bạn vì mãi chơi mà sao nhãng học tập và còn phạm những sai lầm khác. Hãy nêu ý kiến của em về hiện tượng đó. 1.MB: - Giới thiệu vấn đề cần nghị luận: Thế kỉ 21 là thế kỉ của khoa học công nghệ . Từ đó , nhiều những trò chơi điện tử thú vị nhưng không mấy bổ ích được ra đời là làm nhiều bạn vì mải chơi mà sao nhãng học tập và còn phạm những sai lầm khác . -Y kien . 2.TB: a. Giải thích : - Trò chơi điện tử là gì ? Đó là những trò chơi được thiết kế và tạo lập trên các thiết bị điện tử như máy chơi game , điện thoại , máy tính , ... b. Thực trạng hiện nay : Hiện nay , tình trạng nghiện game của các bạn học sinh đã không còn quá xa lạ . Có những người nhịn ăn một , hai ngày không sao nhưng hễ bỏ game một ngày là trong lòng lại thấy râm ran khó chịu , buồn bực và thậm chí có những bạn còn trốn học , trộm tiền cha mẹ ra quán net c. Nguyên nhân : - Do được cha mẹ nuông chiều , không bị cấm cản - Được tiếp xúc với công nghệ thông tin từ sớm - Do đua đòi , chơi bời ảnh hưởng từ những người bạn không tốt - Chơi game tạo được cảm giác vui vẻ , thích thú cho các bạn d. Hậu quả - Tự nhốt mình trong phòng chơi game quá lâu sẽ ảnh hương không tốt đến sức khỏe và cho thị lực - Quá chú trọng đến game từ đó xao nhãng việc học khiến thành tích, kết quả học tập tụt dốc không phanh - Có thể dẫn tới chứng tự kỉ, benh Tic, do lâu ngày ít cùng bạn bè ra ngoài chơi - Đôi khi có những bạn còn trộm tiền nạp game từ đó hình thành lên thói quen trộm cắp e. Giải pháp : - Cùng các bạn ra ngoài đi chơi các môn thể thao vaf trò chơi ngoài trời như bóng đá , cầu lông , ... - Luyện tập cho mình một sở thích khác để bớt chú ý đến game hơn như chơi đàn , đánh tennis , ... - Có thể dùng khoản thời gian chơi game đeẻ học bài và giúp đơx bố mẹ công việc nhà - Cha mẹ nên quản thúc con một cách cẩn thận và nghiêm khắc hơn - Tìm hiểu kĩ hơn về tác haị của việc chơi game quá nhiều - Không đua đòi , ham hố cạnh tranh với các bajn g. Mở rộng : Chơi game không xấu nhưng nghiện game thì rất xấu . Vì vậy , đôi khi ta có thể chơi để giải trí sau những giờ học căng thẳng . 3.KB : - Khẳng định lại vấn đề nghị luận - Liên hệ và rút ra bài học cho bản thân Đề 2. Câu nói của M. Go-rơ-ki: “Hãy yêu sách, nó là nguồn kiến thức, chỉ có kiến thức mới là con đường sống” gợi cho em những suy nghĩ gì? 1. Mở bài Nêu suy nghĩ của em về nhận định của M.Go-rơ-ki đã nói: "Hãy yêu sách..." 2. Thân bài - Người đời thường nói: "Bộ lông làm đẹp con công, tri thức làm đẹp con người". Trong đời sống xã hội hiện nay, nếu không có tri thức thì sao? Con người có tồn tại và phát triển không? ... - Sách báo, một nguồn thông tin để biết được mọi diễn biến xảy ra trong và ngoài nước đồng thời tiếp thu được các kiến thức lạ. - Sách là nơi con người lưu trữ và truyền lại những kiến thức lịch sử. Sách có sức sống phi thường vượt qua mọi giới hạn về không gian và thời gian. Chính vì vậy, cuộc sống nhờ có sách mà con người cảm thấy thế nào? (thoải mái, mở rộng tầm hiểu biết hay là nâng cao hơn). - Sách bao giờ cũng mang đến cho ta nhiều điều mới mẻ. Sách có nhiều loại, nhiều đề tài khác nhau. Do đó nó giúp ta có gì? GV: Hồ Thị Ngọc Lan Trang:16
17. - Đến với sách, ta có thể biết bất cứ gì xảy ra trong đâu? Chẳng hạn sách lịch sử giúp ta hình dung những cuộc đấu tranh ác chiến thời vàng song của các triều đại. - Sách văn học thể hiện tài năng của nhiều nhà văn, cho ta biết thưởng thức thơ văn, bồi dưỡng tâm hồn, toán học lại khiến ta phải tư duy đầu óc... - Sách còn giới thiệu với ta nhiều kinh nghiệm, thành tựu về khoa học, nông công nghiệp và cả chính trị. Ngoài ra sách còn là hường dẫn viên đưa ta đến những danh lam thắng cảnh, kì quan thế giới. → Tất cả đều dùng để khẳng định sách là nguồn kiến thức như thế nào? Nó dạy ta biết bao điều hay lẽ phải trong cuộc sống, giúp ta ngày một hoàn thiện bản thân nhân phẩm, đạo đức. → Cho nên có thể nói sách là người bạn thân như thế nào? (hữu ích mang lại niềm tin yêu...). Sách không chỉ giúp mở mang kiến thức mà con đem đến nguồn hạnh phúc, sự thanh thản cho tâm hồn. - Do vậy, câu nói của M.Go-rơ-ki rất đúng đắn ... - Bên cạnh mặt tốt luôn có cái xấu. Vì vậy, cần phải biết chọn sách phù hợp với lứa tuổi của mình. - Mục đích của chúng ta khi đọc sách là gì? (giải trí một cách lành mạnh, thêm kiến thức...). - Nhưng coi sách cũng có khi là cách tự học nên phải đọc sách đúng lúc, đúng chỗ. Tuy nhiên không phải lúc nào cũng đọc như con mọt sách hay đọc để rồi không còn thực tế chàng Đôn-ki-hô-tê. - Chúng ta cần sắp xếp hợp lí về thời gian đọc sách đúng cách, biến kiến thức của sách thành của riêng mình. Nó sẽ là người bạn tốt cho ai biết nâng niu, trân trọng và học hỏi. - Kiến thức còn giúp cho xã hội văn minh thoát khỏi nền lạc hậu. Một xã hội chú trọng nhiều đến tài trí thì sẽ có nhiều nhân tài. Một đất nước có nhiều đội ngũ khoa học thì sẽ có những phát minh máy móc hiện đại tân tiến. - Cho nên kiến thức là con đường sống của mọi người. Đó là con đường của ước mơ và hy vong, biết hướng về tương lai bằng niềm tin tự khám phá mình để hoàn thiện nhân cách của mình. - Vì thế nếu không có sách con người sẽ sống trong tối tăm, dốt nát, mất tự do. 3. Kết bài: - Quả thật câu nói của M.Go-rơ-ki là một lời khuyên chí tình. Sách rất quý nhưng không tự đến với con người mà con người phải tìm lấy sách để đọc. - Ta phải đọc sách một cách ham mê và đọc với tinh thần chủ động, suy nghĩ, nghiền ngẫm. Đọc và làm theo sách sẽ giúp ta trau dồi, nâng tầm hiểu biết ngày một cao hơn. - Sách đúng là kho tàng trí tuệ của nhân loại, là giá trị vô giá của loài người. Dàn ý 2 1.Mở bài Sách là một người bạn thân thiết của con người, giúp ta tiếp thu tri thức của nhân loại. Bởi vậy, M.Go-rơ- ki đã từng nói: "Hãy yêu sách, nỏ là nguồn kiến thức, chi cỏ kiến thức mới là con đường sống”. 2. Thân bài a. Giải thích - Sách là gì? Sách là sản phẩm của quá trình nghiên cứu, tìm hiểu và là kho tàng quý báu của nhân loại. - Sách còn là di sản văn hóa của mỗi dân tộc trên đất nước được lưu truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác. Sách cũng là công cụ giao tiếp, trau dồi kiến thức, sự hiểu biết cho các thế hệ sau này. b. Lý giải vì sao sách lại là con đường sống. - Vì sách là nguồn kiến thức vô tận của loài người, được tích lũy từ thế hệ này qua thế hệ khác. Sách chính là nơi lưu giữ thông tin cho con người. - Sách cung cấp tri thức cho nhân loại, nhờ có sách mà chúng ta hiểu biết thêm các kiến thức về thiên văn, địa lý, lịch sử, Sách đã mở trước mắt mỗi chúng ta những chân trời mới, chân trời của sự hiểu biết. - Sách giúp chúng ta giao lưu giữa các dân tộc, giữa các nền văn hóa khác nhau trên thế giới. Giúp chúng ta kết nối, hòa nhập vào thế giới hiện đại. - Sách còn là phương tiện hữu ích trong việc giáo dục con người, giáo dục tình cảm, thẩm mĩ, đạo đức, Đọc sách khiến mỗi chúng ta sống nhân văn hơn, biết yêu thương và chia sẻ với mọi người nhiều hơn. c/ Bàn bạc, mở rộng vấn đề - Bên cạnh đó, vẫn có những loại sách, truyện có nội dung không hay, thô tục gây ảnh hưởng xấu đến người đọc. - Không những ham mê dọc sách mà ta còn phải khôn ngoan lựa chọn cho mình những loại sách phù hợp với lứa tuổi để tránh sa vào các tệ nạn xã hội chỉ vì tính tò mò của bản thân. GV: Hồ Thị Ngọc Lan Trang:17
18. - Để chọn được sách hay là một điều không hề đơn giản, bởi trên thị trường hiện nay mỗi ngày có hàng chục đầu sách xuất hiện, mà trong số sách đó thì sách rác nhiều hơn là sách bổ ích, hữu ích với con người. Bởi vậy, cách lựa chọn sách là yếu tố đặc biệt quan trọng. - Cách chọn sách hay: + Lựa chọn sách phù hợp với lứa tuổi. + Chọn sách phù hợp với nhu cầu, mục đích của bản thân. + Lựa chọn nhà xuất bản uy tín. + Lựa chọn sách đúng nhưng chúng ta cũng cần có phương pháp đọc đúng: Đọc thật kĩ, sau đó biến những kiến thức trong sách thành của bản thân mình, áp dụng những kiến thức đã học vào cuộc sống. 3/ Kết bài: Đọc sách vẫn là cách hiệu quả nhất để nâng cao kiến thức. Sách là món ăn tinh thần bổ dưỡng cho tâm hồn của chúng ta. 1. Bảo vệ thiên nhiên là bảo vệ ngôi nhà chung của chúng ta. Hãy viết một văn bản nghị luận bày tỏ ý kiến đồng tình hay phản đối về ý kiến trên. Nghị luận về một vấn đề trong đời sống 1. Tầm quan trọng của việc bảo vệ rừng. Rừng được coi là “lá phổi xanh của trái đất. Nó đóng một vai trò vô cùng quan trọng trong cuộc sống của con người. Tôi đồng ý với ý kiến: “Bảo vệ rừng là bảo vệ cuộc sống của chúng ta”. Khi khẳng định bảo vệ rừng là đang bảo vệ cuộc sống của con người có nghĩa là muốn khẳng định tầm quan trọng của rừng đối với cuộc sống của con người. Tôi hoàn toàn đồng tình với quan điểm trên. Trước hết, rừng giống như một ngôi nhà chung của rất nhiều loại động thực vật, trong đó có những loài được xem là vô cùng quý hiếm. Nếu như ngôi nhà chung ấy không được bảo vệ cẩn thận, sẽ dẫn đến những hậu quả không nhỏ về mặt sinh thái. Nhờ có sự tồn tại của rừng xanh mà cân bằng sinh thái của trái đất mới được duy trì. Tiếp đến, rừng còn là lá phổi xanh của trái đất. Cách nói này cho thấy vai trò của rừng cũng giống như một lá phổi, có vai trò thanh lọc môi trường. Những tán lá cản và giữ bụi. Lá cây tiết ra nhiều loại chất kháng khuẩn có tác dụng tiêu diệt vi trùng gây bệnh trong không khí. Khi bảo vệ rừng cũng là góp phần chống lại thiên tai. Rừng giúp ngăn nước lũ, chống xói mòn, điều hòa khí hậu. Hầu như mọi hiện tượng bất thường của khí hậu đều có nguồn gốc từ việc con người không bảo vệ rừng. Ví dụ như ở Việt Nam, lũ lụt gây ra sạt lở đất ở các vùng miền núi đều do rừng đầu nguồn bị tàn phá. Không chỉ vậy, rừng còn là nơi đem lại giá trị kinh tế, khoa học cao. Rừng là nơi sinh sống của nhiều loài động vật hoang dã, trong đó có nhiều loài quý hiếm. Trong rừng có nhiều loại cây khác nhau. Ðây là nguồn thực phẩm, nguồn nguyên liệu quý cho công nghiệp và dược phẩm, là nguồn gen hoang dại có giá trị trong lai tạo giống mới cho nông nghiệp và chăn nuôi. Rừng còn là một địa điểm du lịch sinh thái rất hấp dẫn đối với những người đam mê khám phá, trải nghiệm. Tuy nhiên, chính vì những giá trị này, mà nhiều người đã khai thác rừng một cách bừa bãi, gây ra những hậu quả to lớn. Rừng bảo vệ và cải tạo đất. Nhờ có tán lá xoè rộng như chiếc ô, nước mưa không xối thẳng xuống mặt đất, nắng không đốt cháy mặt đất, nên lớp đất trên mặt khó bị rửa trôi theo nước mưa. Rừng nuôi đất, bồi bổ cho đất. Ngoài ra, khi bảo vệ rừng cũng là bảo vệ nền an ninh quốc phòng của đất nước. Bởi rừng chính là ranh giới tự nhiên giữa các quốc gia. Trong quá khứ, rừng còn là những người bạn chiến đấu của người chiến sĩ Việt Nam. Rừng giúp họ ngụy trang trốn khỏi truy sát của kẻ thù. Rừng giúp vây bắt kẻ thù với hầm, chông bẫy giặc. Ngày hôm nay, rừng đang dần bị tàn phá. Chính vì vậy, vấn đề bảo rừng lại trở nên quan trọng hơn bao giờ hết. Con người cần có những biện pháp để bảo vệ rừng, cũng chính là bảo vệ tương lai của nhân loại. Chúng ta cần lên án những hành vi săn bắt động vật quý hiếm trong rừng; chặt phá rừng bừa bãi. Mỗi người dân sinh sống gần khu vực rừng cần nêu cao ý thức, tích cực trồng rừng và nói không với đốt rừng làm nương rẫy. Mỗi học sinh cần tích cực tuyên truyền đề những người xung quanh hiểu được tầm quan trọng của việc bảo vệ rừng. Như vậy, rừng quả thật đóng một vai trò vô cùng quan trọng với con người nói riêng, với trái đất nói chung. Hãy chung tay bảo vệ rừng để cuộc sống sẽ trở nên tốt đẹp hơn. 2. Cần hạn chế sử dụng bao bì ni lông để bảo vệ môi trường Bao bì ni lông được sử dụng nhiều trong đời sống hàng ngày. Tuy nhiên, vẫn còn một số người vứt bừa bãi bao bì ni lông. Tôi đồng ý với ý kiến: Bao bì ni lông nó ảnh hưởng rất lớn đối với môi trường và sức khỏe con người. GV: Hồ Thị Ngọc Lan Trang:18
19. Ta không quá khó để tìm thấy một bao bì ni lông trên khắp mọi nơi. Quanh các khu chợ người mua kẻ bán đều dùng túi ni lông để đựng hàng hoá của mình. Các khu dân cư tập kết rất nhiều rác thải túi ni lông do các hộ gia đình sử dụng. Mua cá, mua thịt dùng túi ni lông để đựng, mua rau, mua quả cũng sử dụng túi ni lông, mua trà sữa, cà phê, nước uống mang về cũng không thể thiếu túi ni lông. Dường như, nó trở thành một vật dụng tất yếu phục vụ đời sống con người. Tác hại của túi ni lông đến môi trường là vô cùng lớn. Khi chúng bị thải ra môi trường gây ngăn cản sự sinh trưởng của các loài thực vật. Đồng thời, lượng túi ni lông thải xuống sông biển lớn mà chưa được phân hủy kịp thời, gây ô nhiễm môi trường nước, môi trường biển, các loài sinh vật dần mất đi môi trường sống của mình. Bao bì ni lông không chỉ hủy hoại môi trường sống của sinh vật mà còn là tác nhân bào mòn sức khoẻ con người. Trong túi ni lông có chứa các kim loại, khi dùng làm túi chuyên dụng đựng đồ ăn, thức uống có thể đầu độc cơ thể đặc biệt là não bộ và là tác nhân gây nên bệnh ung thư, suy giảm miễn dịch cơ thể. Hiện nay, một số nước như Thụy Điển, Trung Quốc, Hoa Kỳ đã ra lệnh cấm sử dụng bao bì ni lông. Nước ta cũng cần đề ra những giải pháp quán triệt sử dụng bao bì ni lông đúng cách, nêu có thể nên đề ra luật cấm sử dụng bao bì ni lông trong đời sống là tối ưu nhất. Khuyến khích người dân sử dụng bao bì tự hủy sinh học thay thế các loại ni lông này. Mỗi cá nhân, đặc biệt là các bà, các mẹ nội trợ trong gia đình nên thay thế túi ni lông bằng các làn, các túi giấy để đi chợ, các hộp nhựa để bảo quản thực phẩm trong tủ lạnh. Từ bỏ một thói quen là điều không dễ nhưng để hình thành một thói quen mới và tốt cho bản thân và xã hội thì đó là điều nên làm. Để có thể sống trong một môi trường lành mạnh và an toàn, chúng ta phải hành động ngay từ bây giờ. 3. Thiên nhiên có ảnh hưởng rất lớn đến cuộc sống của con người. Bởi vậy, tôi đồng ý với ý kiến: “Thiên nhiên là người bạn tốt của con người”. Thiên nhiên là tất cả những vật chất bao quanh con người, không do con người tạo ra mà tự sinh ra dưới sự tác động qua lại lẫn nhau tạo nên các thực thể trong tự nhiên thường thấy như sông, núi Còn “bạn” là những người có cùng chung tính cách, sở thích, mục tiêu “Bạn tốt” là những người đem đến cho chúng ta nguồn năng lượng tích cực, cũng như luôn sẵn sàng giúp đỡ và chia sẻ mọi vui buồn trong cuộc sống. Cách so sánh “thiên nhiên là bạn tốt của con người” đã cho thấy sự gắn bó, vai trò tích cực của thiên nhiên đối với con người. Đầu tiên, thiên nhiên đã cung cấp cho con người những tài nguyên phục vụ cho cuộc sống. Không khí để con người có thể hô hấp. Đất đai để xây dựng nhà cửa, trồng trọt và chăn nuôi lương thực, thực phẩm. Nguồn nước dùng trong tắm rửa, sinh hoạt và sản xuất. Rừng cung cấp nguyên liệu để xây dựng, các vị thuốc quý để chữa bệnh. Bên cạnh đó, thiên nhiên đã cấp cho con người những giá trị mĩ quan, phục vụ cho đời sống tinh thần. Những bãi biển, núi rừng hay cánh đồng trở thành điểm du lịch hấp dẫn, đem lại lợi nhuận về kinh tế. Ngoài ra thiên nhiên cũng là niềm cảm hứng bất tận trong thơ ca, nhạc họa. Nhiều nhà thơ, nhà văn đã gửi tình yêu thiên nhiên vào các tác phẩm của mình. Thiên nhiên có vai trò to lớn như vậy, nhưng hiện nay con người lại đang tàn phá thiên nhiên một cách nghiêm trọng. Môi trường thiên nhiên bị ô nhiễm một cách nghiêm trọng từ đất đai, không khí đến nguồn nước. Chúng ta cần hiểu được tầm ảnh hưởng to lớn của thiên nhiên đối với cuộc sống của nhân loại, để từ đó có những biện pháp bảo vệ thiên nhiên. Những việc làm tưởng chừng như đơn giản nhưng sẽ đem lại kết quả tích cực như: không xả rác bừa bãi, bảo vệ rừng, trồng nhiều cây xanh, hạn chế sử dụng bao bì ni-lông Như vậy, lời khẳng định “Thiên nhiên là người bạn tốt của con người” là vô cùng đúng đắn. Mỗi người cần tích cực bảo vệ thiên nhiên để bảo vệ cuộc sống của chính mình. Viết văn bản thuyết minh giải thích hiện tượng lũ lụt Lũ lụt là tên gọi chung của hai hiện tượng tự nhiên thường đi cùng với nhau. Chúng kết hợp lại tạo thành loại hình thiên tai gây ảnh hưởng lớn đến cuộc sống của con người. Lũ là hiện tượng dòng nước chảy xiết với cường độ mạnh trên mặt đất, có khả năng cuốn trôi nhà cửa, cây cối, xe cộ, thậm chí là các kiến trúc nhỏ trên đường nó đi qua. Thông thường lũ sẽ xuất hiện khá bất ngờ và chủ yếu có ở các vùng núi cao với địa hình đồi dốc. Còn lụt là hiện tượng nước ngập cao tại một khu vực trong thời gian nhất định và không hề có dòng chảy nào chuyển động cả. Điều này xảy ra do một lượng nước khổng lồ đột ngột xuất hiện, và bổ sung liên tục, khiến hệ thống thoát nước bị tắc hoặc không hoạt động kịp. Nguyên nhân chủ yếu của hiện tượng này thường do nước lũ quá nhiều và di chuyển nhanh GV: Hồ Thị Ngọc Lan Trang:19
20. khiến đê hoặc đập nước bị vỡ. Kết hợp lại, ta có thể hiểu đơn giản rằng lũ lụt là hiện tượng mực nước từ sông, hồ dâng cao quá mức bình thường gây ngập úng, vỡ đê, tràn vào khu dân cư sinh sống. Hiện tượng lũ lụt được hình thành do nhiều nguyên nhân khác nhau. Đó có thể là do các cơn mưa lớn kéo dài khiến mực nước trong ao hồ dâng cao nhanh chóng. Hoặc cũng có thể do hiện tượng bão, thủy triều, sóng thần gây ra, khiến mực nước đột ngột tăng cao và di chuyển nhanh. Ngoài ra, một nguyên nhân quan trọng khó có thể bỏ qua chính là do tác động đến từ chính con người. Để phục vụ cho các nhu cầu về cuộc sống, con người khai thác tài nguyên một cách bừa bãi, chặt phá rừng bất chấp kế hoạch. Từ đó khiến đất đai bị xói mòn và không còn rừng đầu nguồn để ngăn cản bớt sự tàn phá của lũ lụt. Mỗi khi có trận lũ lụt xảy ra, của cải và con người đều chịu thiệt hại nặng nề. Không chỉ có nhiều người bị thiệt mạng, chấn thương mà còn nhiều nhà cửa, tài sản, rau màu, vật nuôi cũng bị nước phá hủy. Không chỉ vậy, sau lũ lụt, chúng ta còn phải đổi mặt với sự ô nhiễm của nguồn nước và dịch bệnh trên cả người và vật nuôi. Điều đó không chỉ khiến mỗi con người mà còn khiến cho cả địa phương chịu thiệt hại nặng nề. Cho đến nay, người ta vẫn chưa thể hoàn toàn dự báo chính xác sự xuất hiện của lũ lụt. Chúng ta chỉ có thể xây dựng các công trình tương thích để sống cùng với lũ. Đồng thời luôn đề cao cảnh giác khi các nhân tố thiên tai có thể gây ra lũ lụt diễn ra. Quan trọng nhất, là cần phải đẩy mạnh việc trồng rừng và bảo vệ môi trường để hạn chế tối đa tác động của hiện tượng lũ lụt. Bài văn thuyết minh giải thích một hiện tượng tự nhiên: Mưa Mưa là những giọt nước xinh đẹp mà bầu trời ban tặng cho con người. Có thể chúng chỉ là những hạt nước nhỏ bé, nhưng khi nhiều hạt như thê tập hợp lại thì chúng tạo ra một sức mạnh ghê gớm. Mưa là một hiện tượng thời tiết có ích, nhưng nó cũng có thể tạo ra những cơn lũ lụt giết chết nhiều sinh mạng và tàn phá hơn bất kì một thiên tai nào khác. Đó chính là sức mạnh đáng sợ của những cơn mưa. Châu Âu vào đầu những năm 1985 bị ảnh hưởng bởi những cơn mưa như trút nước. Phần lớn người dân Hà Lan bị ngập trong nước và họ phải chống chọi cật lực để bảo vệ nhà cửa và tài sản của họ, một cuộc chiến mà con người luôn phải đối mặt từ xưa đến nay. Cách đây không lâu, dòng sông Mi-xi-xi-pi vỡ bờ dẫn đến một trận lụt tồi tệ nhất nước Mĩ trong vòng 66 năm qua. Những trận lũ lụt như thế sẽ làm thiệt hại rất lớn, nhất là khi con người không được cảnh báo. Một trận lũ bất ngờ đã xảy ra tại một hẻm núi ở bang Cô-lô-ra-đô vào ngày 31-7-1976, khi mà mọi người đang tập trung ở đó nghỉ ngơi nhân dịp 100 năm ngày thành lập bang này. Khi đó dự báo cho biết sẽ có mưa vào buổi chiều, nhưng hầu như không ai chuẩn bị gì để đối phó với tin thời tiết xấu này. Hơn 3000 người rải rác dọc các hẻm núi, họ vui chơi và ca hát một cách vô tư. Vào lúc chiều tôi, một cơn bão xuất hiện, trút xuồng hẻm núi một lượng nước cao hơn 250mm so với mức trung bình. Nước nhanh chóng dâng lên, tạo nên những dòng thác lũ. Chỉ trong 5 phút, những căn lều, những quán cà phê, những ngôi nhà bị cuốn theo dòng nước đang cuồn cuộn gào thét, va vào cây cối rồi vỡ tung thành những mảnh vụn. Khi trời sáng, những chiếc trực thăng vẫn tiếp tục tìm kiếm những người mất tích hay bị kẹt trên các hẻm núi. Hơn 145 người chết, hơn 400 ngôi nhà bị phá hủy, 300 ngôi nhà bị hỏng nặng. 13 ô tô bị chìm sâu dưới đáy sông, mức thiệt hại lên đến 35,5 triệu đô la. Lũ lụt vẫn tiếp tục hoành hành ở khắp nơi trên đất Mĩ. Năm 1997, ỏ' Têch-dát, một cơn lũ đã cuốn trôi một trường Tiểu học khiến cho 10 em bị chết đuối dù những đội cứu hộ đã hết sức cố gắng. Sức mạnh của nước nằm ở trọng lượng của nó. Chỉ cần dòng lũ cao 60cm là có thể cuốn trôi một chiếc ô tô dễ dàng. Hơn 60% số người chết trong những trận lũ là do họ mắc kẹt trong xe và bị lũ cuốn đi. Mưa không chỉ đem lại cho con người tai họa mà nó cũng là yếu tố mang lại sự sống trên trái đất. Không có mưa, trái đất sẽ trở thành sa mạc. Câu chuyện của mưa bắt đầu từ mặt đất, từ những đại dương. Chúng ta biết rằng nước chiếm % bề mặt diện tích của trái đất và dưới ánh nắng mặt trời, nước bốc hơi bay lên cao. Những cơn sóng bắn những hạt nước nhỏ vào không khí góp phần tạo ra hơi nước nhiều hơn. Hơi nước khi lên cao gặp lạnh tạo thành những mảng mây và ngưng tụ thành hạt rồi rơi xuống mặt đất. Nếu chúng ta tập hợp những giọt nước từ một cơn mưa thì một đám mây bình thường cũng có thể nặng khoảng 500 tấn. Trong mỗi đám mây là những hạt nước nhỏ, hàng triệu giọt li ti đó mới tạo thành một giọt nước mưa. Đo kích thước của một giọt nước mưa từng là một thách thức đối với các nhà khí tượng học khi nghiên cứu về mưa cho đến khi họ tìm ra một phương pháp đơn giản nhưng hiệu quả. Họ sàng phấn hoa vào một cái khay, để nó dưới mưa trong vài giây và sau đó làm khô trong 20 phút với nhiệt độ 177 độ c. Cuối cùng họ sàng lọc một lần nữa để thu lây những hạt mưa hoàn hảo. Những hạt mưa đạt 0,5mm mới GV: Hồ Thị Ngọc Lan Trang:20