SKKN Xây dựng lớp học thân thiện, học sinh tích cực để làm tốt công tác chủ nhiệm lớp

Nội dung text: SKKN Xây dựng lớp học thân thiện, học sinh tích cực để làm tốt công tác chủ nhiệm lớp

1. UỶ BAN NHÂN DÂN HUYỆN VĨNH BẢO TRƯỜNG TIỂU HỌC THỊ TRẤN UBND HUYỆN VĨNH BẢO TRƯỜNG TIỂU HỌC NHÂN HÒA BẢN MÔ TẢ SÁNG KIẾN “Xây dựng lớp học thân thiện, học sinh tích cực để làm tốt công tácBẢN chủ nhiệm MÔ lớp” TẢ SÁNG KIẾN TÊN SÁNG KIẾN: “Rèn kĩ năng đọc cho học sinh lớp 1 theo chương trìngiáo dục phổ thông 2018” Tác giả: Tống Thị Huệ Trình độ chuyên môn: Đại học sư phạm Chức vụ: Giáo viên - Tổ trưởng tổ 1+2+3 Nơi công tác: Trường Tiểu học Thị Trấn Vĩnh Bảo, huyện Vĩnh Bảo, thành phố Hải Phòng Tác giả: ĐỖ THỊ DUYÊN Trình độ chuyên môn: Đại học Chức vụ: Giáo viên Nơi công tác: Trường Tiểu học Nhân Hòa Ngày 05 tháng 01năm 2024 0
2. BẢN MÔ TẢ SÁNG KIẾN I. THÔNG TIN CHUNG VỀ SÁNG KIẾN 1. Tên sáng kiến: Xây dựng lớp học thân thiện, học sinh tích cực để làm tốt công tác chủ nhiệm lớp. 2. Lĩnh vực áp dụng sáng kiến: Trường Tiểu học Thị Trấn Vĩnh Bảo 3. Tác giả: Họ và tên: Tống Thị Huệ Ngày, tháng, năm sinh: 08 - 7 - 1972 Chức vụ, đơn vị công tác: Giáo viên trường tiểu học Thị Trấn Vĩnh Bảo Điện thoại: 0934430629 4. Đơn vị áp dụng sáng kiến: Tên đơn vị: Trường tiểu học Thị Trấn Vĩnh Bảo Địa chỉ: Khu dân cư Hòa Bình, Thị Trấn Vĩnh Bảo, huyện Vĩnh Bảo, thành phố Hải Phòng. II. MÔ TẢ GIẢI PHÁP ĐÃ BIẾT: Chúng ta đang triển khai và thực hiện: “Chương trình giáo dục phổ thông 2018”. Từ năm học 2020-2021 đến nay, mục tiêu của chương trình mới là nhằm tạo chuyển biến căn bản, toàn diện về chất lượng và hiệu quả giáo dục phổ thông: kết hợp dạy chữ, dạy người và định hướng nghề nghiệp; góp phần cho nền giáo dục nặng về truyền thụ kiến thức sang nền giáo dục phát triển toàn diện cả về phẩm chất và năng lực, hài hòa đức, trí, thể, mỹ và phát huy tốt nhất tiềm năng của mỗi học sinh. Mục tiêu giáo dục tiểu học không chỉ chú ý chuẩn bị cho học sinh những cơ sở ban đầu “cho sự phát triển đúng đắn và lâu dài về đạo đức, trí tuệ, thể chất, thẩm mĩ và các kĩ năng cơ bản để học sinh tiếp tục học lên cấp Trung học cơ sở và Trung học phổ thông” mà còn chú ý yêu cầu “phát triển phẩm chất và năng lực; định hướng chính vào giáo dục về giá trị bản thân, gia đình, cộng đồng và những thói quen, nền nếp cần thiết trong học tập và sinh hoạt”. Giáo dục bậc Tiểu học là nền móng đầu tiên giúp con người tồn tại và phát triển. Hiện nay, mục tiêu của giáo dục là đào tạo những con người phát triển toàn diện cả về năng lực và phẩm chất. Vì vậy, nhà trường không chỉ cung cấp cho học sinh những tri thức khoa học một cách có hệ thống mà còn rèn cho học sinh những kĩ năng sống cần thiết để hình thành và phát triển những phẩm chất tốt đẹp cho mỗi học sinh. Trường Tiểu học là cái nôi văn hóa mà ở đó, trẻ em được học, được đảm bảo các quyền lợi và nghĩa vụ của mình, được bảo vệ, chăm sóc, vui chơi giải trí và phát triển. Vì vậy phải làm sao cho các em thích đến trường học tập và “Mỗi ngày đến trường là một ngày vui.” Để các em phát huy được khả năng của mình trước tập thể thì đội ngũ các thầy cô giáo chúng ta cần phải suy nghĩ, đề ra những giải pháp thích hợp giúp hoạt động của các em đi đúng hướng, tránh cho các em những biểu hiện ganh đua thái quá. Cần phải làm sao để các em có tinh thần hợp tác, tạo nên một môi trường học tập thân thiện, giúp các em gắn bó với trường, với lớp. Để làm được điều đó thì môi trường học tập, sinh hoạt của các em phải thật sự thoải mái và lành mạnh. “Lớp học thân thiện” là nơi sẽ đáp 1
3. ứng điều đó. “Lớp học thân thiện” là nơi mà ở đó các em luôn vui vẻ, hòa đồng, đoàn kết, thương yêu nhau, sẵn sàng giúp đỡ nhau trong học tập và sinh hoạt. Là nơi học sinh luôn nhận được sự yêu thương, đoàn kết của bạn bè và tình cảm ấm áp của thầy cô. Chính vì lẽ đó, xây dựng “Lớp học thân thiện - học sinh tích cực” là mục tiêu mà mỗi giáo viên phải đầu tư nghiên cứu xây dựng từ mô hình lớp học cũng như tạo các mối quan hệ giữa giáo viên - học sinh, học sinh - học sinh, đổi mới phương pháp dạy học, làm tốt công tác chủ nhiệm lớp tạo nên một môi trường học tập tốt. + Ưu điểm của các giải pháp đã biết: - Tạo cho các em có tính thẩm mĩ, sự sáng tạo trong trang trí cùng với ý thức muốn góp sức để làm đẹp lớp. - Học sinh chủ động tiếp thu kiến thức, giáo viên chỉ là người hướng dẫn, tổ chức cho các em tìm tòi, khám phá kiến thức. - Giúp các em nhanh nhẹn, hoạt bát hơn khi tham gia các trò chơi và các hoạt động tập thể. +Tồn tại, bất cập của các giải pháp đã biết: - Phương pháp dạy học cũ đã ăn sâu vào một số giáo viên lớn tuổi, ngại đổi mới. Để thay đổi được quả là một vấn đề khó khăn. Qua tập huấn, chuyên đề, dự giờ, góp ý họ cũng một phần nào nắm được phương pháp mới xong sự vận dụng còn gò bó, chưa linh hoạt, chưa thường xuyên nên kết quả giảng dạy chưa cao. - Một bộ phận học sinh chưa hiểu được mỗi học sinh cần phải góp sức để “Xây dựng lớp học thân thiện - Học sinh tích cực” dẫn đến trong học tập, trong mối quan hệ thầy trò, bạn bè, trường lớp các em còn xa lánh nhau, chưa gần gũi, thân thiện và giúp đỡ nhau. Đặc biệt chưa tự giác, tự chủ trong học tập. Từ những tồn tại, bất cập trên, tôi đã mạnh dạn nghiên cứu và đưa ra sáng kiến về việc “Xây dựng lớp học thân thiện - Học sinh tích cực” nhằm một phần nào đó thay đổi những tồn tại mà bản thân chúng ta cũng như các em học sinh đang mắc phải. III. NỘI DUNG GIẢI PHÁP ĐỀ NGHỊ CÔNG NHẬN SÁNG KIẾN III.1. Nội dung giải pháp đề nghị công nhận sáng kiến 1. Trang trí lớp học thân thiện Việc trang trí lớp học một cách sáng tạo, đầy đủ trang thiết bị, trồng thêm cây xanh, phù hợp với đặc điểm tâm sinh lí học sinh sẽ giúp các em biết yêu và tạo ra cái đẹp, giúp các em có ý thức giữ gìn trường lớp của mình. - Các khẩu hiệu trong lớp mang ý nghĩa quan trọng, mang tính giáo dục cao "Dạy tốt, học tốt”, “Mỗi ngày đến lớp là một niềm vui”, nội quy học sinh, bảng ghi năm điều Bác Hồ dạy. Vì thế giáo viên cần phải giải thích để các em hiểu được nội dung, ý nghĩa của mỗi bảng, mỗi khẩu hiệu. Ảnh Bác Hồ được treo ở nơi trang trọng nhất, dễ thấy, giáo dục học sinh lòng kính yêu, nhớ ơn Bác Hồ, lòng yêu nước. 2
4. - Thường xuyên nhắc nhở học sinh giữ gìn tài sản chung của nhà trường từ chỗ ngồi, cửa sổ, lớp học, hành lang cho đến sân trường, "Hãy giữ gìn tài sản chung của chúng ta”. - Lời nhắc nhở nhẹ nhàng nhưng lại đạt được kết quả cao như: “Cho tôi xin rác!” hay “Tắt đèn, tắt quạt bạn nhé!” nhằm nhắc nhở các em có ý thức tự giác giữ vệ sinh trường lớp, tiết kiệm điện. Hình ảnh: Góc thư viện của lớp. - Lớp có đủ ánh sáng, quạt, lọ hoa, cây xanh, tạo không khí thật sự thoải mái, thân thiện gần gũi với thiên nhiên hơn. Bàn giáo viên có khăn trải bàn, lọ hoa, tủ đồ dùng phải gọn gàng, sắp xếp khoa học, sạch đẹp. - Huy động học sinh và cha mẹ các em cùng tham gia xây dựng "Tủ sách thân thiện”của lớp, tạo điều kiện cho các em ham đọc sách, mở rộng hiểu biết, phát triển khả năng đọc cho các em. Rèn kĩ năng và trách nhiệm bảo quản tài sản chung, gọn gàng, ngăn nắp. 2. Phong cách giao tiếp thân thiện trong từng tiết dạy Để có được mối quan hệ thân thiện với học sinh, trước hết giáo viên cần thể hiện phong cách giao tiếp tôn trọng học sinh. Dáng đi, cử chỉ, điệu bộ, thái độ, 3
5. ngôn ngữ góp phần đáng kể tạo nên phong cách con người. Vì vậy, xây dựng lớp học thân thiện là cần thay đổi cách hành xử của giáo viên. - Sử dụng lời nói, ánh mắt và cử chỉ thân thiện: Lời nói là phương tiện giao tiếp trực tiếp hằng ngày giữa cô và trò. Bởi vậy, tôi cố gắng sử dụng lời nói sao cho đạt hiệu quả cao nhất. Khi giao tiếp với học sinh, tôi luôn sử dụng ngôn ngữ sao cho các em dễ hiểu, giàu hình ảnh và đạt giá trị biểu cảm cao. Không dùng những lời nói xúc phạm hay miệt thị học sinh, tránh thứ ngôn ngữ “chợ búa” làm các em tổn thương hoặc không nể phục cô. Nếu trong lúc nóng giận mà nặng lời với học sinh, tôi cũng xin lỗi các em. Hình ảnh: Cô ân cần nắn nót bắt tay các em viết từng nét chữ đầu tiên. Ví dụ: Khi tôi bước vào lớp, học sinh đứng dậy chào cô. Câu nói để các em ngồi vào vị trí có thể là “Ngồi xuống”, cũng có thể là “Tất cả ngồi xuống!” hoặc là “Cô mời các em ngồi xuống.” Nhưng cách nói đầy đủ là “Cô chào các em, mời các em ngồi xuống.” Câu nói ấy cùng với nụ cười hiền hậu và ánh mắt thân thiện lướt qua toàn lớp học sẽ tạo ra những cảm xúc tâm lý, giúp các em thoải mái và tự tin để bắt đầu tiết học. - Chú ý tác phong sư phạm: 4
6. Tác phong thể hiện ở cách ngồi, cách đi, lời nói, cách ăn mặc và hoạt động của giáo viên. Trong suốt tiết học, giáo viên chỉ ngồi hoặc đi lại trên bục giảng là cần khắc phục. Chúng ta cần hiểu rằng bục giảng xây cao hơn là để cho học sinh dễ quan sát nội dung bài học giáo viên thể hiện trên bảng lớp chứ không phải là ranh giới để tạo sự cách biệt giữa thầy và trò. Vì vậy tôi thường phối hợp nhịp nhàng trong quá trình giảng bài và tiếp cận học sinh dưới lớp. Khi nào cần giảng tập trung hoặc ghi bảng tôi đứng trên bục giảng. Đến khi học sinh hoạt động nhóm hay cá nhân, tôi thường đến bên học sinh để quan sát, giúp đỡ và dễ dàng uốn nắn, sửa sai kịp thời cho từng em. Lúc đi lại, tôi cố gắng di chuyển rộng và thể hiện sự khoan thai, nhẹ nhàng nhưng không chậm chạp mà tạo ra một nhịp độ làm việc khẩn trương. Những hành động như xếch quần, kéo áo, nghe điện thoại nói oang oang hay bực bội ném phấn vào học sinh là những hành động thiếu tế nhị, phản cảm, không được làm. Hình ảnh: Cô cùng các em trong một tiết chuyên đề. - Hãy khen ngợi, đừng chê bai: Khen ngợi là việc làm không thể thiếu trong giáo dục, đặc biệt là giáo dục tiểu học. Vì vậy, khi học sinh làm được việc tốt thì tôi thường khen ngợi ngay để khích lệ, động viên. Với tôi, một lời khen có hiệu quả giáo dục gấp nhiều lần so với một lời chỉ trích, chê bai. Đặc biệt với học sinh cá biệt thì lời động viên, khen 5
7. ngợi như liều thuốc tinh thần giúp các em thay đổi hành vi theo hướng tích cực. Tuổi của các em còn rất hồn nhiên, ngây thơ. Em nào cũng ngoan, cũng cố gắng. Chỉ có điều em này ngoan hơn, giỏi hơn, cố gắng nhiều và em kia ngoan và cố gắng ít hơn mà thôi. Vì vậy giáo viên cần phải biết khen ngợi, động viên kịp thời. Với suy nghĩ đó, tôi luôn lên lớp với vẻ mặt vui vẻ, mỉm cười thân thiện, đồng thời luôn tìm những lời khen, động viên phù hợp với từng học sinh, từng tình huống dạy học. Ví dụ: “Bạn Anh Minh hôm nay đọc có tiến bộ rất nhiều.”, “Tuấn Anh đọc còn hơi nhỏ, lần sau cố gắng hơn nhé.” Hay “Bài này em làm chưa đúng rồi, bạn khác giúp em nhé.” Hoặc “Em chú ý nghe cô hướng dẫn lại là làm được thôi” Tôi nhận thấy khen ngợi kịp thời không những làm thay đổi hành vi của học sinh theo hướng tích cực mà còn là động cơ thúc đẩy quá trình học tập của các em. Qua quá trình giáo dục ở gia đình và ở trường tôi rút ra điều: Trong học tập, sự cần cù có phần bù đắp cho sự thiếu thông minh nhưng khen ngợi, động viên kịp thời sẽ giúp các em ham thích và dẫn tới chăm chỉ trong học tập. Nếu phải cân nhắc giữa hai điểm số khi cho điểm học sinh thì bạn hãy chọn điểm cao hơn. Hãy chắp cho các em đôi cánh, hãy tin ở các em, cho các em hy vọng, các em sẽ bay cao. - Tạo tiếng cười trong mỗi tiết học: Tiếng cười là “phương tiện” giúp giáo viên hòa đồng, gần gũi học sinh hơn, vừa giúp cho việc tiếp thu bài học bớt căng thẳng, tạo được không khí thoải mái. Người giáo viên có khiếu hài hước bao giờ cũng gây được thiện cảm và ấn tượng tốt đối với học sinh. Vì vậy, trong quá trình giảng dạy, tôi cố gắng vận dụng tính hài hước để thu hút sự chú ý của học sinh, làm tăng tính hấp dẫn của vấn đề cần truyền thụ, giúp quá trình tiếp thu bài học của các em diễn ra nhẹ nhàng, tự nhiên, đem lại kết quả cao. 6
8. Hình ảnh: 1,2,3 nào, chúng mình cùng đố nhau! - Quan tâm và chia sẻ: Tạo bầu không khí thân thiện trong lớp học không thể thiếu sự quan tâm, chia sẻ giữa thầy với trò, giữa trò với trò. Giáo viên cần giáo dục các em có thói quen biết quan tâm, chia sẻ, động viên, thăm hỏi lẫn nhau trong học tập cũng như trong cuộc sống. Giáo viên là người rất gần gũi với học trò. Vì vậy hãy cố gắng để các em luôn cởi mở với thầy cô. Hãy vừa là bạn vừa là thầy của các em. Hãy để các em cảm nhận được sự quan tâm của cô dù qua những việc làm rất nhỏ. Hình ảnh: Cô ân cần từ những điều nhỏ nhặt nhất. 7
9. 3. Tăng cường sự tham gia của học sinh trong các hoạt động Việc làm này hết sức có ý nghĩa, đó là: Học sinh được tham gia, được cung cấp thông tin, được bày tỏ ý kiến của mình và ý kiến của các em được lắng nghe, được tôn trọng. Giúp các em rèn kỹ năng giao tiếp, bày tỏ ý kiến và tham gia quá trình ra quyết định. Phát huy tinh thần tập thể, nâng cao tinh thần trách nhiệm cho học sinh. Các em được trải nghiệm và nhân cách từ đó cũng hoàn thiện hơn. Trong lớp tôi chủ nhiệm, học sinh đã được trực tiếp tham gia vào các hoạt động như: - Xây dựng nội quy lớp học: Đầu năm học tôi thông báo cho học sinh nội dung chính của năm học, nhắc lại nhiệm vụ của học sinh trong Điều lệ trường tiểu học. Học sinh thảo luận theo nhóm, các nhóm chia sẻ ý kiến; giáo viên và cả lớp xem xét tìm ra ý kiến chung của tất cả học sinh, thống nhất và xây dựng thành nội quy của lớp. Hình ảnh: Nội quy lớp học của lớp. 8
10. 4. Khơi gợi tính tích cực của học sinh Học sinh tích cực là biết vận dụng giữa “Học đi đôi với hành”. Tuy nhiên số lượng học sinh tích cực chủ yếu tập trung vào một số em khá giỏi. Những em còn lại thì thụ động, thiếu tự tin trong học tập và các hoạt động giáo dục chung. Vì vậy, để học sinh phát huy tính tích cực giáo viên phải có trách nhiệm hướng dẫn, định hướng cho học sinh chủ động tiếp nhận kiến thức và tích cực, tự giác trong các hoạt động của nhà trường và xã hội. Tôi đã áp dụng một số biện pháp để khơi gợi tính tích cực của học sinh là: - Tạo điều kiện để học sinh tự tin trong học tập: Đối với những em nhút nhát, thiếu tự tin, biết câu trả lời mà không giơ tay hoặc đứng tại chỗ thì trả lời lưu loát nhưng khi lên bảng thì ấp úng, những em mà khả năng ghi nhớ và trình bày kém tôi thường cố gắng tạo điều kiện cho các em được lên bảng nhiều hơn, được phát biểu ý kiến trước tập thể thường xuyên. Chẳng hạn những câu hỏi dễ tôi gọi các em đó và khi các em làm tốt, tôi đề nghị cả lớp tuyên dương. Hoặc trong tiết dạy Đạo Đức, tôi cho học sinh quan sát tranh, những tranh gần gũi, thực tế tôi gọi những em nhút nhát trả lời. Hay trong tiết Tiếng Việt, tôi dành thời gian để các em luyện nói trong nhóm đôi, trình bày trước lớp Đồng thời tôi vận dụng cách hỏi khuyến khích và câu hỏi gợi mở để các em trả lời. Tôi tin tưởng giao cho các em một số việc phù hợp với khả năng từng em: Ví dụ: Em Khang hơi nghịch nhưng đọc bài rất to nên tôi phân công em quản các bạn ôn bài 15 phút đầu giờ. Các em thấy mình được cô giáo tin tưởng và trong mắt bạn bè mình là người “quan trọng” nên đã cố gắng hoàn thành tốt nhiệm vụ. Những em này đi học rất chuyên cần và kết quả học tập được cải thiện rõ rệt. Tôi nghĩ đó là một thành công trong việc tạo ra môi trường học tập thân thiện. Hình ảnh: Chúng mình cùng tự tin chiến thắng! 9
11. - Đổi mới phương pháp dạy học phát huy tính tích cực của học sinh: Song song với việc giúp học sinh tự tin trong học tập, tôi đi sâu nghiên cứu đổi mới phương pháp dạy học lấy học sinh làm trung tâm, thảo luận nhóm, tôi thường tạo điều kiện để học sinh thao tác với vật thật, tìm hiểu bài qua hình thức đi quan sát thực tế, tổ chức các trò chơi học tập sinh động. Hình ảnh: Tỉ mỉ hướng dẫn các con trong từng giờ học. Ví dụ: - Thực hiện tìm hiểu bài từ việc thực hành với vật thật: Hình thức này áp dụng nhiều trong tiết Hoạt động trải nghiệm. - Tổ chức cho học sinh quan sát thực tế: Sử dụng nhiều ở phân môn Tiếng Việt. Từ các hình thức tổ chức dạy học trên học sinh được quan sát, được tự tay làm, được mắt thấy tai nghe, tay sờ và cảm nhận nên hiệu quả rất tốt. Các em nhớ kĩ, nhớ lâu, có được những từ ngữ, câu văn giàu hình ảnh và cảm xúc rất chân thực song cũng rất phong phú. Tôi chủ yếu cung cấp cho các em vốn từ và gợi ý để học sinh sắp xếp các ý diễn đạt là các em tự hoàn thành câu văn của mình. Đối với việc củng cố bài, tôi thường cho học sinh chơi trò chơi thay cho việc đặt câu hỏi củng cố đơn thuần. Một số trò chơi tôi thường sử dụng là: + Trò chơi “Tìm người thân” dành cho dạng bài nối phép tính với kết quả phù hợp trong môn Toán hoặc dạng bài nối các tiếng để được từ ngữ đúng trong môn Tiếng Việt. 10
12. + Trò chơi “Ai mà tài thế?” trong khoảng thời gian quy định, bạn nào hay nhóm nào tìm đúng và nhiều nhất theo yêu cầu thì sẽ thắng (Áp dụng nhiều trong môn Đạo đức, TNXH) + Trò chơi “Vượt chướng ngại vật”: Giáo viên nêu phép tính, học sinh nêu kết quả và ngược lại (áp dụng nhiều trong môn Toán). + Trò chơi “Tiếp sức”: Các em trong nhóm sẽ thi nhau giải quyết những bài tập có nội dung dài như Điền từ thích hợp vào chỗ chấm để tạo thành câu văn hoàn chỉnh + Trò chơi “Rung chuông vàng”: Giáo viên đưa ra câu hỏi có nhiều lựa chọn, học sinh ghi đáp án vào bảng con. Trò chơi này ưu điểm là cả lớp cùng tham gia, dễ kiểm tra phần hiểu bài và áp dụng vào phần củng cố bài ở mọi môn học. Như vậy, thay đổi hình thức luyện tập hay củng cố bài bằng hình thức chơi trò chơi là một biện pháp giúp học sinh tích cực và hứng thú trong học tập. Lưu ý là cần tìm những trò chơi mà nhiều em có thể cùng tham gia thì hiệu quả sẽ cao hơn. - Tích cực tham gia các hoạt động ngoại khóa: Hoạt động ngoại khóa có thể coi như một hình thức để đánh giá học sinh theo quan điểm phát triển toàn diện. Hoạt động ngoại khóa có tác động trở lại giúp học sinh có thêm hứng thú, niềm vui trong học tập, rèn luyện đạo đức. Hoạt động ngoại khóa sẽ góp phần nâng cao chất lượng học tập, kích thích nhu cầu, khả năng độc lập, tích cực tư duy của học sinh. Với những lợi ích to lớn đó, ngay từ đầu năm học tôi đã dành thời gian trò truyện, phân tích để học sinh nắm được việc tham gia các hoạt động ngoại khóa giúp các em phát triển toàn diện hơn. Tôi cho các em viết tự thuật giới thiệu về sở thích của mình, từ đó nắm bắt được sở trường, năng khiếu của từng em. Ngoài các hoạt động về văn hóa nghệ thuật, thể dục thể thao, tôi hướng cho học sinh tham gia các hoạt động xã hội như: chăm sóc bồn hoa cây cảnh, giữ gìn trường lớp khang trang sạch đẹp. Thời gian đầu nhiều em chưa tự giác, giáo viên phải đôn đốc mới làm. Thông qua các tiết Giáo dục tập thể, Đạo đức, tôi thường đặt những câu hỏi liên quan đến môi trường học tập để các em nhận xét. Ví dụ: Em thấy quang cảnh trường em như thế nào? Em thích được học tập trong một ngôi trường như thế nào? Em có tự hào được là học sinh của trường Tiểu học Thị Trấn không?... 11
13. Hình ảnh: Một lần trải nghiệm tại Khu trải nghiệm Hai Bà Trưng. Hình ảnh: Trong giờ học ngoại khóa. 12
14. Hình ảnh: Vui Trung thu đón chị Hằng! - Đổi mới cách đánh giá học sinh: Trong đánh giá cần thực hiện một cách công bằng, khách quan và chú trọng tuyên dương, khen thưởng. Theo thông tư 27, đánh giá thường xuyên không cho điểm số. Mà tâm lí học sinh tiểu học thì các em rất thích chấm điểm. Nếu chỉ nhận xét không thôi học sinh sẽ xem nhẹ việc đánh giá hằng ngày. Cũng từ đó mà việc thi đua giữa các em sẽ ít đi. Vì vậy, để tăng sự hấp dẫn đối với học sinh, ngoài những lời nhận xét, tôi thường kết hợp với hình thức tặng hoa. Đó là những bông hoa điểm 10 (màu đỏ); Bông hoa tích cực (màu xanh); Bông hoa cố gắng (màu vàng). Hết tháng, lớp sẽ tổng kết và tuyên dương, khen thưởng những bạn đạt được nhiều bông hoa bằng những món quà nhỏ đầy ý nghĩa. Hình ảnh: Sử dụng đồ dùng tự làm và các bông hoa trong tiết học. 13
15. III.2. Tính mới, tính sáng tạo: - Giáo viên điều chỉnh được những suy nghĩ chưa đúng đắn, còn lệch lạc, mơ hồ ở học sinh. Tạo được mối quan hệ thân thiện trong giao tiếp với học sinh, giúp khoảng cách giữa giáo viên và học sinh gần gũi hơn. Giảng dạy, giáo dục học sinh không chỉ là kiến thức của bài mà giáo dục toàn diện cho học sinh như các kỹ năng giao tiếp, kĩ năng ứng xử ... - Học sinh thoải mái trao đổi, thắc mắc trong quá trình tiếp thu, lĩnh hội kiến thức mới. Nắm, ghi nhớ được chắc kiến thức ngay tại lớp. - Giữ gìn được bản sắc văn hóa của dân tộc thông qua các trò chơi dân gian để từ đó giữ gìn và phát huy được giá trị văn hóa của dân tộc, địa phương. - Giúp lớp học trang trí đẹp, hài hòa, học sinh thích đến lớp, yêu quý lớp, khơi dậy cho học sinh phải trăn trở mình phải đóng góp gì vào đây để lớp mình thêm đẹp. Từ đó các em tìm tòi và thể hiện tài năng của mình có thể là vẽ, viết, xé dán... - Không khí lớp học tươi vui, tất cả học sinh đều phải làm việc, pháp huy được tính chủ động, tích cực của học sinh, các hoạt động của lớp có sự thay đổi rõ rệt. Các em biết quan tâm tới nhau hơn, tự giác giúp đỡ nhau trong học tập cũng như vui chơi. Lớp học trở thành một khối đoàn kết thống nhất, tích cực thi đua học tập và tham gia các phong trào mà các cấp phát động. - Lớp học luôn được học sinh tự giác giữ vệ sinh sạch sẽ; gọn gàng, ngăn nắp, thoáng mát; không vứt rác bừa bãi, không để sách vở lộn xộn dưới gầm bàn; các em tự giác thay phiên nhau chăm sóc cây xanh trong lớp, bồn cây. Đi vệ sinh đúng nơi quy định. - Tích cực tham gia giữ vệ sinh các công trình công cộng, nhà trường, lớp học, cá nhân. - Học sinh có ý thức vệ tài sản của nhà trường cũng như ý thức tiết kiệm điện, nước. - Học sinh đã biết cách tự học, học tập một cách tích cực, chủ động, sáng tạo, không tiếp thu một chiều để tự nâng cao chất lượng học tập của mình. - Một số kĩ năng cơ bản của học sinh được nâng lên như: Kĩ năng giao tiếp; kĩ năng sinh hoạt tập thể; kĩ năng phòng, chống các tai nạn thương tích, tai nạn giao thông, đuối nước. Nhất là không có bạo lực học đường, học sinh tự giác đội mũ bảo hiểm khi ngồi xe máy, xe đạp điện. - Phần lớn học sinh đã có thói quen làm việc tích cực theo nhóm như nhóm ngẫu nhiên, nhóm cùng đối tượng, nhóm đôi bạn cùng tiến. - Học sinh tích cực tham gia các hoạt động văn nghệ, thể thao, các trò chơi dân gian do nhà trường tổ chức. - Là lớp ở lại bán trú, học sinh rất tự giác, có ý thức tốt khi ăn, khi ngủ. Biết tự phục vụ như lấy gối, sắp xếp chỗ nằm phù hợp. III. 3. Phạm vi ảnh hưởng, khả năng áp dụng của sáng kiến: Xây dựng “Trường học thân thiện, học sinh tích cực” không phải là vấn đề quá mới mẻ. Nói như vậy là bởi vì, khoảng vài năm trở lại đây, cùng với việc tăng cường đổi mới phương pháp dạy học, Bộ GD-ĐT đã nhấn mạnh đến việc yêu cầu học sinh phát huy tính chủ động, sáng tạo, tham gia tích cực các phong trào hoạt 14
16. động học tập và rèn luyện ở lớp và ở trường. Thầy cô chỉ là người đóng vai trò tổ chức, hướng dẫn. Chủ thể của mọi hoạt động chiếm lĩnh tri thức mới là học sinh. “Thân thiện” được hiểu là có tình cảm tốt, đối xử tử tế và thân thiết với nhau. Bản thân khái niệm “Thân thiện” đã hàm chứa sự bình đẳng, dân chủ về pháp lí và sự đùm bọc cưu mang đầy tình người về đạo lí. “Lớp học thân thiện” là lớp học mà ở đó mọi thành viên đều được tôn trọng, đối xử công bằng, sống chan hoà, gần gũi, quan tâm lẫn nhau. Đó là sự thân thiện giữa thầy với trò, giữa trò với trò, là môi trường sống lành mạnh, an toàn, các em được hưởng môi trường giáo dục tốt nhất. Ở đó, các em sẽ cảm nhận đựơc sự thoải mái khi việc học của mình vừa được gắn với kiến thức có trong sách vở, vừa thông qua sự thâm nhập, trải nghiệm của bản thân trong các hoạt động ngoại khoá, trong các trò chơi dân gian, các hoạt động tập thể “vui mà học”, được trau dồi liến thức cơ bản, được rèn luyện kĩ năng sống, giúp các em ngày càng tự tin hơn vào bản thân. Tạo cho các em có một tâm lí hưng phấn, thoải mái, coi ở trường cũng giống như ở nhà và “Mỗi ngày đến trường là một ngày vui”, giúp các em thêm gắn bó, yêu trường, yêu lớp hơn. Lớp học thân thiện gắn bó chặt chẽ với sự phát huy tính tích cực của học sinh. Trong môi trường phát triển toàn diện đó, các em học tập hứng thú, chủ động tìm kiếm kiến thức dưới sự dìu dắt của thầy cô, gắn chặt giữa học và hành, biết thư giãn khoa học, được luyện kĩ năng và phương pháp học tập khoa học. Trong những năm trở lại đây, ngành Giáo dục đã phát động thi đua “Hai tốt”, tích cực đổi mới phương pháp dạy học phát huy tính chủ động, tích cực của học sinh. Các em không còn học tập một cách thụ động mà phải tự tìm tòi, khám phá để lĩnh hội tri thức, được thể hiện bản thân và bày tỏ suy nghĩ, được rèn luyện những kĩ năng cơ bản, cần thiết; rèn tính năng động, hoạt bát, mạnh dạn trong giao tiếp, tự tin vào bản thân và hợp tác trong công việc. Như vậy, việc xây dựng “Lớp học thân thiện, học sinh tích cực” là thực sự cần thiết, tạo cho giáo viên và học sinh có một môi trường dạy và học tốt nhất, thực chất nhất, thu hút, lôi cuốn các em đến trường, cảm nhận mình được tôn trọng, tìm được niềm vui, sự tin tưởng, đoàn kết; tình bạn trong sáng, tình thầy trò cảm động. Môi trường giáo dục lành mạnh, an toàn, thân thiện giúp các em chủ động, tích cực hơn trong học tập, rèn luyện kĩ năng sống: Học để biết- Học để làm- Học để khẳng định mình- Học để cùng chung sống. Mỗi một lớp học thân thiện, học sinh tích cực sẽ là nền tảng vững chắc để xây dựng một “Trường học thân thiện, học sinh tích cực” đạt hiệu quả như mong muốn. III. 4. Hiệu quả, lợi ích thu được từ sáng kiến: Tôi đã áp dụng các biện pháp “Xây dựng lớp học thân thiện, học sinh tích cực” từ năm học 2022-2023, học kì 1 năm học 2023-2024 và sẽ tiếp tục thực hiện 15
17. xuyên suốt đến hết năm học 2023-2024 và các năm học sau. Sau thời gian đã thực hiện, tôi đã thu được kết quả sau: * Ưu điểm: - Học sinh tích cực hơn trong các hoạt động học tập, nhiều em đầu năm thiếu tự tin, học sinh yếu đã mạnh dạn trao đổi, tranh luận, đại diện cho nhóm trình bày kết quả thảo luận. Đa số các em đều tham gia trong hoạt động, học tập, vui chơi tích cực, sôi nổi. - Học sinh có tinh thần đoàn kết, giúp nhau trong học tập và lao động như giúp nhau làm vệ sinh lớp, giúp đỡ các bạn học yếu trong lớp...Không còn học sinh vi phạm nội quy. - Những em bất ổn về tâm lí, tình cảm do hoàn cảnh gia đình giờ đây rất vui vẻ, hòa đồng với bạn bè. Có chuyện gì buồn các em đều chia sẻ với cô giáo để nhận được sự động viên, chia sẻ kịp thời. - Học sinh luôn có ý thức làm việc tốt như: Tự giác tham gia ủng hộ người nghèo và các hoạt động nhân đạo mà nhà trường phát động. Các hoạt động bảo vệ môi trường, giữ gìn vệ sinh trường lớp luôn được các em thực hiện tốt. - Mặc dù một năm chỉ có hai kì thi đánh giá một số môn bằng điểm số song học sinh lớp tôi vẫn thi đua nhau học tập hăng say hằng ngày. Các em rất hào hứng khi chờ đến cuối tháng xem ai là người được tặng nhiều hoa nhất. * Hạn chế: - Trong quá trình xây dựng lớp học thân thiện tôi nhận ra rằng việc khó khăn nhất là giáo viên không những phải biết lựa chọn phương pháp phù hợp mà còn phải có lòng nhiệt tình, có kiến thức, có vốn kinh nghiệm ứng xử phong phú. Đặc biệt giáo viên phải là tấm gương mẫu mực trong tự học và sáng tạo để học sinh noi theo. - Việc phát triển mạnh mẽ về kinh tế, công nghệ thông tin, các tệ nạn xã hội đã ảnh hưởng không tốt đến nhận thức và lối sống của HS, gây khó khăn trong việc giáo dục học sinh. Với những biện pháp tôi đã áp dụng trên, sau học kì 1 của năm học 2023 - 2024, học sinh lớp tôi rất tự tin và tích cực trong các hoạt động. Môi trường học tập thân thiện tạo điều kiện để các em phát huy khả năng của mình. Vì thế chất lượng giáo dục ngày một nâng cao. Kết quả lớp tôi thu được như sau: 16
18. Trước khi áp Sau khi áp Mức độ đạt được của dụng biện pháp dụng biện pháp Mức chênh học sinh ( Số lượng HS – ( Số lượng HS – lệch Tỉ lệ) Tỉ lệ) HS thân thiện, tích cực trong 10/32 22/32 Tăng 12 em các hoạt động giáo dục (31,25%) (68,75%) HS thiếu thân thiện, tích cực 13/32 6/32 Giảm 7 em trong các hoạt động giáo dục (40,63%) (18,75%) HS nhút nhát, tự ti, không 9/32 4/32 thích tham gia các hoạt động Giảm 5 em (28,12%) (12,5%) giáo dục Trên đây là một số giải pháp xây dựng lớp học thân thiện, học sinh tích cực của tôi nhằm làm tốt công tác chủ nhiệm của lớp mình. Qua nhiều năm giảng dạy, tôi đã nghiên cứu, tìm tòi, rút ra được một số kinh nghiệm và áp dụng vào giảng dạy ở lớp mình. Hiệu quả mang lại khá khả quan. Lớp do tôi chủ nhiệm năm nào cũng đạt và vượt chỉ tiêu nhà trường giao. Các con ngoan, vui vẻ, hào hứng và tự tin khi đến trường. Mỗi ngày đến trường đối với các con thực sự là một ngày vui và hạnh phúc. Tuy nhiên do thời gian và trình độ có hạn nên vấn đề tôi trình bày không tránh khỏi những thiếu sót. Tôi rất mong nhận được sự đóng góp ý kiến của các cấp lãnh đạo, hội đồng thẩm định sáng kiến và bạn bè đồng nghiệp để sáng kiến của tôi được hoàn thiện hơn và được áp dụng rộng rãi vào thực tiễn. Tôi xin chân thành cảm ơn! Vĩnh Bảo, ngày 05 tháng 01 năm 2024 CƠ QUAN ĐƠN VỊ Tác giả sáng kiến ÁP DỤNG SÁNG KIẾN ....................................... ....................................... Tống Thị Huệ ....................................... 17
19. MỤC LỤC NỘI DUNG TRANG I. THÔNG TIN CHUNG VỀ SÁNG KIẾN 1 II. MÔ TẢ GIẢI PHÁP ĐÃ BIẾT 1 III. NỘI DUNG GIẢI PHÁP ĐỀ NGHỊ CÔNG NHẬN SÁNG KIẾN III.1. Nội dung giải pháp đề nghị công nhận sáng kiến 2 1. Trang trí lớp học thân thiện 2 2. Phong cách giao tiếp thân thiện trong từng tiết dạy 3 3. Tăng cường sự tham gia của học sinh trong các hoạt động 8 4. Khơi gợi tính tích cực của học sinh 9 III.2. Tính mới, tính sáng tạo 14 III. 3. Phạm vi ảnh hưởng, khả năng áp dụng của sáng kiến 14 III.4. Hiệu quả, lợi ích thu được từ sáng kiến 15 MỤC LỤC 19 19